Aşağıdakilerden hangisi genelleme örneğidir?
A) Köpeğin sadece sahibinin sesine tepki vermesi
B) Köpeğin tüm yüksek seslere havlaması
C) Köpeğin hiçbir sese tepki vermemesi
D) Köpeğin sadece belirli bir müzik türüne tepki vermesi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, öğrenme psikolojisinin temel kavramlarından biri olan "genelleme"yi anlamamız isteniyor. Gelin, genellemenin ne anlama geldiğini ve seçeneklerdeki örnekleri tek tek inceleyelim.
- Genelleme Nedir?
Genelleme, bir organizmanın (bu durumda bir köpeğin) belirli bir uyarıcıya karşı öğrendiği bir tepkiyi, o uyarıcıya benzer başka uyarıcılara da göstermesidir. Yani, öğrenilen tepki, benzer durumlar veya uyarıcılar için de geçerli hale gelir. Örneğin, bir zil sesine tepki vermeyi öğrenen bir köpek, farklı tonlardaki zillere de benzer tepki verebilir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Köpeğin sadece sahibinin sesine tepki vermesi: Bu durum, genellemenin tam tersi olan "ayırt etme" (diskriminasyon) örneğidir. Köpek, sahibinin sesini diğer seslerden ayırmayı öğrenmiştir ve tepkisini sadece belirli bir uyarıcıya özgülemiştir.
- B) Köpeğin tüm yüksek seslere havlaması: İşte bu, genelleme örneğidir! Köpek, muhtemelen başlangıçta belirli bir yüksek sese (örneğin, kapı zili veya bir alarm) havlamayı öğrenmiştir. Ancak zamanla, bu tepkisini sadece o sese değil, benzer özelliklere sahip (yüksek sesli olma) diğer tüm seslere de genişletmiştir. Bu, öğrenilen tepkinin benzer uyarıcılara yayılmasıdır.
- C) Köpeğin hiçbir sese tepki vermemesi: Bu durum, genelleme veya ayırt etme ile ilgili değildir. Bu, ya köpeğin herhangi bir öğrenme tepkisi göstermemesi ya da öğrenilmiş bir tepkinin "sönmesi" (extinction) anlamına gelebilir.
- D) Köpeğin sadece belirli bir müzik türüne tepki vermesi: Bu da A seçeneğinde olduğu gibi "ayırt etme" örneğidir. Köpek, belirli bir müzik türünü diğerlerinden ayırmış ve tepkisini sadece o türe özgülemiştir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, köpeğin öğrendiği bir tepkiyi (havlama) benzer uyarıcılara (tüm yüksek sesler) yayması, genellemenin en net örneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
