A) Tepkiler daralır B) Tepkiler genişler C) Tepkiler tamamen kaybolur D) Tepkiler sabit kalır
Sevgili öğrenciler, genelleme kavramını adım adım inceleyelim:
Genelleme Nedir? Genelleme, öğrenilen bir tepkinin, başlangıçta öğrenildiği uyarıcıya benzeyen diğer uyarıcılara da gösterilmesidir. Yani, bir şeyi bir durumda öğrendiğinizde, benzer durumlarda da aynı tepkiyi vermenizdir. Bu, öğrenilen bilginin veya davranışın farklı durumlara aktarılması anlamına gelir.
Bir Örnekle Açıklayalım: Diyelim ki küçük bir çocuk, tüylü ve dört ayaklı bir hayvan olan "köpek" ile oynarken mutlu olmayı öğrendi. Çocuk, daha sonra farklı renkte, farklı büyüklükte veya farklı cins başka bir köpek gördüğünde de aynı mutlu tepkiyi (gülümseme, yaklaşma isteği) gösterebilir. İşte bu, genellemedir. Çocuk, "köpek" kategorisindeki farklı uyarıcılara karşı tepkisini genişletmiştir.
A) Tepkiler daralır: Bu durum, genellemenin tam tersi olan "ayırt etme" (diskriminasyon) sürecinde gerçekleşir. Ayırt etmede, kişi sadece belirli bir uyarıcıya tepki verirken, benzerlerine tepki vermemeyi öğrenir. Örneğin, çocuk sadece kendi köpeğine tepki verip diğer köpeklere vermemeyi öğrenseydi, bu ayırt etme olurdu.
B) Tepkiler genişler: Genelleme sürecinde, öğrenilen tepki, orijinal uyarıcıya benzeyen daha fazla uyarıcıya yayılır. Bu da tepkilerin kapsamının genişlemesi anlamına gelir. Yukarıdaki köpek örneğinde olduğu gibi, çocuk farklı köpeklere de aynı mutlu tepkiyi göstererek tepkisini genişletmiştir. Bu, öğrenilen tepkinin daha geniş bir uyarıcı yelpazesine uygulanmasıdır.
C) Tepkiler tamamen kaybolur: Bu durum, "sönme" (extinction) olarak adlandırılır. Öğrenilen tepkinin pekiştirilmemesi sonucu zamanla ortadan kalkmasıdır. Genelleme ile ilgisi yoktur.
D) Tepkiler sabit kalır: Genelleme bir öğrenme sürecidir ve bu süreçte tepkilerde bir değişim (genişleme) meydana gelir. Tepkilerin sabit kalması, öğrenmenin veya genellemenin olmadığı anlamına gelir.
Özetle, genelleme yaptığımızda, öğrendiğimiz bir davranışı veya tepkiyi, benzer özelliklere sahip yeni durumlar veya uyarıcılar karşısında da sergileriz. Bu da tepkilerimizin kapsamının artması, yani genişlemesi demektir.
