Genelleme hangi durumda ortaya çıkar?
A) Sadece yeni uyarıcılarla karşılaşıldığında
B) Benzer uyarıcılarla karşılaşıldığında
C) Sadece aynı uyarıcılarla karşılaşıldığında
D) Hiç uyarıcı olmadığında
Merhaba sevgili öğrenciler!
Genelleme kavramını anlamak için öncelikle temel bir öğrenme prensibini hatırlayalım. Öğrenme psikolojisinde genelleme, bir organizmanın belirli bir uyarıcıya karşı öğrendiği tepkiyi, o uyarıcıya benzer olan başka uyarıcılara da göstermesidir. Yani, bir şeyi öğrendikten sonra, ona benzeyen durumlar karşısında da benzer bir tepki vermemizdir.
- A) Sadece yeni uyarıcılarla karşılaşıldığında: Bu seçenek genellemenin tanımına uymaz. Genelleme, tamamen yeni ve alakasız uyarıcılara değil, daha önce öğrenilen bir şeye benzeyen uyarıcılara karşı ortaya çıkar. Eğer uyarıcı tamamen yeniyse, genellikle yeni bir öğrenme süreci başlar veya tepki oluşmaz.
- B) Benzer uyarıcılarla karşılaşıldığında: İşte bu, genellemenin tam tanımıdır! Örneğin, bir çocuk kendi evindeki köpeğe "hav hav" demeyi öğrendiğinde, sokakta gördüğü başka bir köpeğe de "hav hav" demesi genellemedir. Çünkü sokaktaki köpek, çocuğun evindeki köpeğe benzer bir uyarıcıdır. Öğrenilen tepki (hav hav demek), benzer uyarıcılara (diğer köpeklere) aktarılmıştır. Bu durum, öğrenmenin farklı ama ilişkili durumlara yayılmasını sağlar.
- C) Sadece aynı uyarıcılarla karşılaşıldığında: Bu durum genelleme değil, daha çok uyarıcının tanınması veya ayırt etme (diskriminasyon) kavramının zıttı bir durumdur. Genelleme, tepkinin farklı ama benzer uyarıcılara yayılmasıdır. Eğer tepki sadece aynı uyarıcıya veriliyorsa, bu genelleme değildir; sadece o spesifik uyarıcıya tepki verildiği anlamına gelir.
- D) Hiç uyarıcı olmadığında: Uyarıcı olmadan bir tepkinin ortaya çıkması mümkün değildir. Bir davranışın veya tepkinin oluşması için mutlaka bir uyarıcıya ihtiyaç vardır. Bu seçenek, genelleme kavramıyla ilgili değildir ve mantıksızdır.
Bu açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, genelleme, bir uyarıcıya karşı öğrenilen tepkinin, o uyarıcıya benzeyen diğer uyarıcılara da aktarılması durumudur.
Cevap B seçeneğidir.
