Temel büyüklükler kodlaması KISA MUZ Test 1

Fizik laboratuvarında deney yapan bir grup öğrenci, ölçtükleri büyüklükleri temel ve türetilmiş olarak sınıflandırmaktadır. Öğrenciler "KISA MUZ" kodlamasını kullanarak hangi büyüklüklerin temel olduğunu belirlemek istemektedir.
Buna göre aşağıdaki ölçümlerden hangisi bu kodlamada yer alan temel büyüklüklerden birine ait değildir?

A) 2 metre uzunluk
B) 5 amper akım
C) 10 newton kuvvet
D) 3 mol madde miktarı

Sevgili öğrenciler, bu soruda temel ve türetilmiş büyüklükleri ayırt etme becerimizi kullanacağız. Fizikteki tüm büyüklükler, temel büyüklükler kullanılarak ifade edilebilir. Temel büyüklükler, başka hiçbir büyüklüğe ihtiyaç duymadan tanımlanabilen, kendi başlarına anlamlı olan büyüklüklerdir.

1. Temel Büyüklükler ve "KISA MUZ" Kodlaması:

Fizikte 7 adet temel büyüklük bulunur. Bu büyüklükleri akılda tutmak için kullandığımız pratik kodlama "KISA MUZ"dur. Şimdi bu kodlamayı açalım:

• K: Kütle (birimi: kilogram, $kg$)
• I: Işık Şiddeti (birimi: kandela, $cd$)
• S: Sıcaklık (birimi: kelvin, $K$)
• A: Akım Şiddeti (birimi: amper, $A$)
• M: Madde Miktarı (birimi: mol, $mol$)
• U: Uzunluk (birimi: metre, $m$)
• Z: Zaman (birimi: saniye, $s$)

Bu 7 büyüklük dışındaki tüm fiziksel büyüklükler türetilmiş büyüklüklerdir. Türetilmiş büyüklükler, iki veya daha fazla temel büyüklüğün bir araya gelmesiyle (çarpılması, bölünmesi vb.) elde edilir. Örneğin, hız (uzunluk/zaman), alan (uzunluk x uzunluk), kuvvet (kütle x ivme) gibi.

2. Seçenekleri İnceleyelim:

• A) 2 metre uzunluk: "Metre" birimi, "Uzunluk" büyüklüğüne aittir. "Uzunluk" ise "KISA MUZ" kodlamasında yer alan temel bir büyüklüktür. Dolayısıyla bu, temel bir büyüklüktür.
• B) 5 amper akım: "Amper" birimi, "Akım şiddeti" büyüklüğüne aittir. "Akım şiddeti" ise "KISA MUZ" kodlamasında yer alan temel bir büyüklüktür. Dolayısıyla bu, temel bir büyüklüktür.
• C) 10 newton kuvvet: "Newton" birimi, "Kuvvet" büyüklüğüne aittir. "Kuvvet" büyüklüğü, "KISA MUZ" kodlamasında yer almaz. Kuvvet, kütle ($kg$) ve ivmenin ($m/s^2$) çarpımıyla elde edilen ($kg \cdot m/s^2$) türetilmiş bir büyüklüktür. Dolayısıyla bu, temel bir büyüklük değildir.
• D) 3 mol madde miktarı: "Mol" birimi, "Madde miktarı" büyüklüğüne aittir. "Madde miktarı" ise "KISA MUZ" kodlamasında yer alan temel bir büyüklüktür. Dolayısıyla bu, temel bir büyüklüktür.

Gördüğümüz gibi, "Kuvvet" temel büyüklüklerden biri değildir; aksine, temel büyüklükler kullanılarak türetilmiş bir büyüklüktür. Bu nedenle, kodlamada yer almayan büyüklük C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.