Kutluk Bilge Kül Kağan'ın Uygur Devleti'ni kurmasındaki temel amaç neydi?
A) Göktürklerin yerine yeni bir devlet kurmak
B) İslamiyet'i yaymak
C) Çin'e karşı savaşmak
D) Anadolu'ya göç etmek
Değerli Öğrenciler,
Bu soru, Uygur Devleti'nin kurucusu Kutluk Bilge Kül Kağan'ın devletini kurmasındaki temel amacı anlamamızı istiyor. Tarihi olayları ve dönemin siyasi koşullarını göz önünde bulundurarak doğru cevabı bulalım.
- A) Göktürklerin yerine yeni bir devlet kurmak: Bu seçenek, Uygur Devleti'nin kuruluş amacını en doğru şekilde ifade etmektedir. Uygurlar, 8. yüzyılın ortalarında, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın zayıflaması ve iç karışıklıklar yaşaması sonucunda ortaya çıkan siyasi boşluğu değerlendirmişlerdir. Kutluk Bilge Kül Kağan liderliğindeki Uygurlar, Basmıl ve Karluk gibi diğer Türk boylarıyla birleşerek Göktürk egemenliğine son vermiş ve kendi bağımsız devletlerini kurmuşlardır. Amaçları, bölgedeki Türk boyları üzerinde yeni bir siyasi otorite ve egemenlik kurmaktı. Bu, Göktürklerin mirasını devralarak kendi devletlerini inşa etme arzusunun bir sonucuydu.
- B) İslamiyet'i yaymak: Uygur Devleti'nin kurulduğu dönemde (M.S. 744), Türkler arasında İslamiyet henüz yaygınlaşmamıştı. Uygurlar, daha sonraki dönemlerde Maniheizm dinini resmi din olarak benimsemişlerdir. İslamiyet'in Türkler arasında geniş çaplı yayılışı çok daha sonraki yüzyıllarda gerçekleşecektir. Bu nedenle, bu seçenek doğru değildir.
- C) Çin'e karşı savaşmak: Uygur Devleti'nin Çin ile ilişkileri karmaşıktı. Zaman zaman Çin ile çatışmalar yaşansa da, Uygurlar genellikle Çin ile ticari ve diplomatik ilişkiler kurmuş, hatta Çin'deki An Luşan İsyanı gibi olaylarda Çin'e askeri destek bile sağlamışlardır. Devletin kuruluş amacı doğrudan ve sürekli bir Çin'e karşı savaş hali değildi; daha ziyade kendi bağımsızlıklarını ve egemenliklerini kurmaktı.
- D) Anadolu'ya göç etmek: Uygur Devleti, Orta Asya'da, bugünkü Moğolistan ve çevresinde kurulmuştur. Anadolu'ya Türk göçleri, çok daha sonraki dönemlerde ve farklı Türk boyları (özellikle Oğuzlar) tarafından gerçekleştirilmiştir. Uygurların bu dönemde Anadolu'ya göç gibi bir amacı veya planı söz konusu değildir.
Bu açıklamalar ışığında, Kutluk Bilge Kül Kağan'ın Uygur Devleti'ni kurmasındaki temel amacın, Göktürklerin yerine yeni bir siyasi yapı ve egemenlik kurmak olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
