Sevgili öğrenciler, çığ, dağ yamaçlarında biriken kar kütlesinin çeşitli nedenlerle aniden koparak aşağı doğru hızla kayması olayıdır. Çığ riskini artıran birçok faktör bulunur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Yoğun kar yağışı ve rüzgar: Bu seçenek, çığ riskini en çok artıran iki temel faktörü bir araya getirir.
- Yoğun kar yağışı: Yeni yağan kar, mevcut kar tabakalarının üzerine ek bir yük bindirir. Özellikle kısa sürede çok fazla kar yağdığında, alttaki kar tabakaları bu ağırlığı taşıyamayabilir ve kopma riski artar. Yeni yağan karın, alttaki eski kar tabakalarına iyi yapışmaması da bir diğer önemli nedendir.
- Rüzgar: Rüzgar, kar tanelerini bir yerden başka bir yere taşır ve yamaçların belirli bölgelerinde (özellikle rüzgarın estiği yönün tersindeki yamaçlarda veya sırtların arkasında) kar birikintileri oluşturur. Bu birikintilere "rüzgar karı" veya "kar plakası" denir. Rüzgarla taşınan kar taneleri birbirine daha sıkı yapışarak yoğun ve kırılgan plakalar oluşturur. Bu plakalar, alttaki zayıf kar tabakaları üzerinde dengesiz bir şekilde durabilir ve küçük bir tetikleyiciyle (bir insan ağırlığı, ses vb.) kolayca kopabilir. Ayrıca rüzgar, kar saçakları (kornişler) oluşturarak da tehlike yaratır; bu saçaklar aniden kopabilir ve altındaki karı da tetikleyebilir.
Bu iki faktör bir araya geldiğinde, kar kütlesinin ağırlığı artar ve kar tabakaları arasındaki bağ zayıflar, bu da çığ oluşumu için ideal koşulları yaratır.
- B) Sakin ve güneşli hava: Genellikle sakin ve güneşli hava, yeni kar yağışı sonrası kar tabakalarının oturmasına ve stabilize olmasına yardımcı olabilir. Ancak, bahar aylarında veya yüksek sıcaklıklarda yoğun güneş, karın erimesine ve "ıslak çığ" riskini artırmasına neden olabilir. Yine de, kuru kar çığları için yoğun kar yağışı ve rüzgar kadar doğrudan bir risk faktörü değildir.
- C) Hafif yağmur: Hafif yağmur, kar tabakalarına bir miktar ağırlık ekleyebilir ve karın yapısını değiştirebilir, ancak genellikle yoğun kar yağışı veya rüzgarın oluşturduğu risk kadar büyük değildir. Şiddetli yağmur ise karı ağırlaştırarak ve kar tabakaları arasındaki sürtünmeyi azaltarak ıslak çığ riskini önemli ölçüde artırabilir.
- D) Sisli hava: Sis, görüş mesafesini azaltarak dağlık arazide hareket etmeyi tehlikeli hale getirse de, doğrudan çığ riskini artıran bir hava koşulu değildir. Sis, karın yapısını veya stabilitesini doğrudan etkilemez.
Bu açıklamalar ışığında, yoğun kar yağışı ve rüzgarın kar kütlesini ağırlaştırdığı, dengesiz tabakalar ve plakalar oluşturduğu için çığ riskini en çok artıran koşullar olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
