Yatay atış hareketi, bir cismin belirli bir yükseklikten yatay doğrultuda bir ilk hızla atıldığı ve yer çekiminin etkisiyle parabolik bir yol izleyerek yere düştüğü hareket türüdür. Bu harekette, cismin yatay hızı sabittir çünkü yatay doğrultuda herhangi bir kuvvet (hava direnci ihmal edildiğinde) etki etmez. Düşey doğrultuda ise cisim serbest düşme hareketi yapar ve yer çekimi ivmesi ($g$) ile hızlanır.
Şimdi sorumuzdaki menzil formülüne ve 'v' değişkenine odaklanalım:
- Menzil Formülü: Yatay atışta cismin yatayda kat ettiği mesafeye 'menzil' denir ve genellikle $R$ (veya $x$) ile gösterilir. Bu menzil, cismin yatay hızı ile havada kaldığı sürenin çarpımıyla bulunur. Formül şu şekildedir:
- $R = v \cdot t$
- Bu formüldeki değişkenleri açıklayalım:
- $R$: Cismin yatayda aldığı toplam yol, yani menzil.
- $t$: Cismin havada kaldığı toplam süre, yani uçuş süresi. Bu süre, cismin atıldığı yükseklik ve yer çekimi ivmesi ($g$) tarafından belirlenir.
- $v$: İşte bu, sorumuzun anahtar noktası! Bu $v$, cismin yatay doğrultudaki hızıdır. Yatay atış hareketinde, hava direnci ihmal edildiğinde, cismin yatay hızı hareket boyunca sabit kalır. Bu sabit yatay hız, cismin ilk atıldığı andaki yatay hızıdır. Yani, cismin harekete başlarken sahip olduğu yatay hız değeridir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Cismin kütlesini: Menzil formülünde cismin kütlesi doğrudan yer almaz. Kütle, menzil üzerinde doğrudan bir etkiye sahip değildir (hava direnci ihmal edildiğinde).
- B) Cismin ilk hızını: Evet, formüldeki $v$ değeri, cismin yatay doğrultuda atıldığı andaki ilk hızıdır. Bu hız, hareket boyunca yatayda sabit kaldığı için, aynı zamanda cismin yataydaki anlık hızı olarak da düşünülebilir. Ancak formüle girdi olarak, cismin harekete başlarken sahip olduğu hızdır.
- C) Cismin ivmesini: $v$ bir hız değeridir, ivme değildir. Yatay doğrultuda ivme sıfırdır (hava direnci ihmal edildiğinde), düşey doğrultuda ise yer çekimi ivmesi ($g$) vardır.
- D) Cismin son hızını: Cismin yatay hızı hareket boyunca sabit kaldığı için, yataydaki ilk hızı ile yataydaki son hızı aynıdır. Ancak formülde kullanılan $v$, cismin harekete başlarken sahip olduğu yatay hızdır. Bu nedenle "ilk hızını" ifadesi daha kapsayıcı ve doğru bir tanımdır.
Bu açıklamalara göre, menzil formülündeki '$v$' cismin yatay doğrultudaki ilk hızını ifade eder.
Cevap B seçeneğidir.
