? Zarflar LGS Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, LGS'de karşına sıkça çıkacak olan zarflar konusunu temelden alarak, farklı zarf türlerini ve zarflarla ilgili önemli ipuçlarını sade bir dille açıklamaktadır. Testi çözerken aklına takılan yerlerde bu notlara başvurabilirsin.
? Zarflar (Belirteçler) Nedir? Görevleri Nelerdir?
Zarflar, cümledeki fiilleri, fiilimsileri (eylemsileri), sıfatları veya başka zarfları durum, zaman, yer-yön, miktar ve soru gibi çeşitli yönlerden belirten sözcüklerdir. Genellikle fiile "nasıl?", "ne zaman?", "nereye?", "ne kadar?", "niçin?" soruları sorularak bulunur.
- Fiillerin veya fiilimsilerin (eylemsilerin) nasıl yapıldığını, ne zaman yapıldığını, nerede yapıldığını, ne kadar yapıldığını veya niçin yapıldığını açıklarlar.
- Sıfatların veya başka zarfların derecesini (miktarını) belirtebilirler.
- ⚠️ Dikkat: Zarflar, isim çekim eklerini (-e, -de, -den gibi) almazlar. Eğer alırlarsa isimleşirler.
? Durum (Hal) Zarfları
Fiilin veya fiilimsinin nasıl yapıldığını belirten zarflardır. Fiile sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap verirler.
- Örnek: "Çocuk hızlı koştu." (Nasıl koştu? Hızlı)
- Örnek: "Öğretmen konuyu güzel anlattı." (Nasıl anlattı? Güzel)
- Örnek: "Dikkatlice dinlemelisin." (Nasıl dinlemelisin? Dikkatlice)
- ? İpucu: Birçok durum zarfı, sıfat kökenli olabilir veya -ca, -ce, -casına, -cesine, -arak, -erek gibi eklerle türetilebilir.
? Zaman Zarfları
Fiilin veya fiilimsinin ne zaman yapıldığını belirten zarflardır. Fiile sorulan "Ne zaman?" sorusuna cevap verirler.
- Örnek: "Yarın sinemaya gideceğiz." (Ne zaman gideceğiz? Yarın)
- Örnek: "Ders şimdi başlıyor." (Ne zaman başlıyor? Şimdi)
- Örnek: "Dün seni gördüm." (Ne zaman gördüm? Dün)
- Örnek: "Her zaman doğruyu söyle." (Ne zaman söyle? Her zaman)
- ⚠️ Dikkat: Zaman bildiren bazı kelimeler, cümlede isim olarak da kullanılabilir. "Akşam geldi." (zarf) ama "Akşam çok güzeldi." (isim). Ayrımı, kelimenin fiili mi yoksa bir ismi mi etkilediğine bakarak yapabilirsin.
? Yer-Yön Zarfları
Fiilin veya fiilimsinin yönünü belirten zarflardır. Fiile sorulan "Nereye?" sorusuna cevap verirler ancak ek almamış halleriyle.
- Başlıca yer-yön zarfları: içeri, dışarı, aşağı, yukarı, ileri, geri, öte, beri.
- Örnek: "Lütfen içeri girin." (Nereye girin? İçeri)
- Örnek: "Arabayı ileri sürdü." (Nereye sürdü? İleri)
- ⚠️ Dikkat: Yer-yön zarfları asla çekim eki almazlar. Eğer -e, -de, -den gibi ekler alırlarsa isim olurlar. "İçeriye girdi." (isim), "İçeride bekliyor." (isim), "İçeriden çıktı." (isim).
? Miktar (Azlık-Çokluk) Zarfları
Fiilin, fiilimsinin, sıfatın veya başka bir zarfın miktarını, derecesini belirten zarflardır. "Ne kadar?" sorusuna cevap verirler.
- Örnek: "Bugün çok çalıştım." (Ne kadar çalıştım? Çok)
- Örnek: "Bu elbise daha güzel." (Ne kadar güzel? Daha - sıfatı etkiledi)
- Örnek: "O, en hızlı koşandı." (Ne kadar hızlı? En - zarfı etkiledi)
- Örnek: "Beni az dinledi." (Ne kadar dinledi? Az)
- ? İpucu: Miktar zarfları, sıfatları ve diğer zarfları derecelendirerek "üstünlük" (daha, çok daha) veya "en üstünlük" (en) anlamı katabilir.
? Soru Zarfları
Fiilin veya fiilimsinin nasıl, ne zaman, niçin, ne kadar yapıldığını soru yoluyla belirten zarflardır.
- Başlıca soru zarfları: nasıl, ne zaman, niçin (neden), ne kadar.
- Örnek: "Buraya nasıl geldiniz?" (Nasıl geldiniz? - Durum soruyor)
- Örnek: "Ne zaman döneceksin?" (Ne zaman döneceksin? - Zaman soruyor)
- Örnek: "Bu kadar niçin bekledin?" (Niçin bekledin? - Sebep soruyor)
- Örnek: "Daha ne kadar yolumuz var?" (Ne kadar yolumuz var? - Miktar soruyor)
- ⚠️ Dikkat: "Ne" kelimesi cümlenin anlamına göre soru zarfı, soru sıfatı veya soru zamiri olabilir. "Ne bakıyorsun?" (Niçin bakıyorsun? - zarf), "Ne renk araba?" (Sıfat), "Ne aldın?" (Zamiri).
? Zarf ve Sıfat Farkı: Karıştırma!
Zarflar ve sıfatlar birbirine çok karıştırılan konulardır. Aralarındaki farkı bilmek LGS'de çok önemlidir.
- Sıfatlar: İsimleri niteler veya belirtirler. İsme sorulan "Nasıl?", "Hangi?", "Kaç?" sorularına cevap verirler.
- Örnek: "Güzel kız" (isim olan "kız"ı nitelediği için sıfat)
- Zarflar: Fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya başka zarfları niteler/belirtirler. Fiile veya fiilimsiye sorulan "Nasıl?", "Ne zaman?", "Nereye?", "Ne kadar?" sorularına cevap verirler.
- Örnek: "Güzel konuştu." (fiil olan "konuştu"yu nitelediği için zarf)
- ? İpucu: Bir kelimenin sıfat mı zarf mı olduğunu anlamak için, cümlede hangi sözcük türünü etkilediğine bakmalısın.
? Fiilimsileri (Eylemsileri) Belirten Zarflar
Zarflar sadece fiilleri değil, fiilimsileri (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) de belirtebilirler. Bu da LGS'de sıkça karşına çıkan bir konudur.
- Örnek: "Hızlı koşarak geldi." ("koşarak" bir zarf-fiildir, "hızlı" bu zarf-fiili niteleyen bir zarftır.)
- Örnek: "Güzel konuşan bir adamdı." ("konuşan" bir sıfat-fiildir, "güzel" bu sıfat-fiili niteleyen bir zarftır.)
- Örnek: "Sessizce bekleyişi herkesi etkiledi." ("bekleyişi" bir isim-fiildir, "sessizce" bu isim-fiili niteleyen bir zarftır.)
