KPSS Dil Bilgisi Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ile' bağlacı yanlış yazılmıştır?

A) Arkadaşlarımla sinemaya gittik.
B) Kalemle defteri masanın üzerine koydum.
C) Annemle babam yarın tatile çıkacak.
D) Bu soruyu çözmek için sabırla çalışmalısın.
E) Öğretmenimizle konuştuktan sonra karar verdik.

Sevgili öğrenciler, bu soruda 'ile' bağlacının (veya edatının) doğru kullanımını bulmamız isteniyor. 'İle' kelimesi Türkçede hem bir bağlaç hem de bir edat olarak kullanılabilir. Bu iki kullanım arasındaki farkı iyi anlamak, doğru cevabı bulmamızı sağlayacaktır.

• 'İle'nin Bağlaç Olarak Kullanımı: 'İle' kelimesi, 've' anlamına geliyorsa ve iki benzer öğeyi (iki özne, iki nesne vb.) birbirine bağlıyorsa bağlaçtır. Bu durumda ayrı yazılabileceği gibi, kelimeye bitişik '-le / -la' şeklinde de yazılabilir (ünlü uyumuna göre). Örneğin: "Annem ile babam" (Annem ve babam).
• 'İle'nin Edat Olarak Kullanımı: 'İle' kelimesi, bir eylemin neyle, kiminle, nasıl yapıldığını (araç, birliktelik, durum, sebep) belirtiyorsa edattır. Bu durumda 'vasıtasıyla', 'birlikte', 'aracılığıyla' gibi anlamlar taşır. Yine ayrı yazılabileceği gibi, kelimeye bitişik '-le / -la' şeklinde de yazılabilir. Örneğin: "Tren ile geldim" (Tren vasıtasıyla geldim).

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Arkadaşlarımla sinemaya gittik.

  Buradaki 'arkadaşlarımla' kelimesi 'arkadaşlarım ile' anlamına gelir. Cümlede 'kiminle' sorusuna cevap verir ve 'birliktelik' anlamı katar. Yani 'ile' burada edat olarak doğru kullanılmıştır.

• B) Kalemle defteri masanın üzerine koydum.

  Buradaki 'kalemle' kelimesi 'kalem ile' anlamına gelir. Ancak cümlenin anlamı ve yapısı incelendiğinde bir sorun olduğu görülür. Eğer 'kalemle' kelimesi 'kalem vasıtasıyla' (edat) anlamında kullanılsaydı, "Kalem vasıtasıyla defteri masanın üzerine koydum" gibi anlamsız bir ifade ortaya çıkardı. Eğer 'kalemle' kelimesi 'kalem ve' (bağlaç) anlamında kullanılsaydı, 'kalem' ve 'defter' kelimelerini birbirine bağlaması gerekirdi. Ancak 'defteri' kelimesi belirtme hâlindedir (nesne). 'Kalemle' ise araç bildiren bir ek almış gibi durmaktadır. Bu durumda 'kalemle' ve 'defteri' aynı türden öğeler değildir ve 'ile' bağlacı bu şekilde iki farklı türdeki öğeyi bağlamak için kullanılamaz. Doğru kullanım "Kalemi ve defteri masanın üzerine koydum" veya "Kalem ile defteri masanın üzerine koydum" şeklinde olmalıydı. Bu nedenle bu cümlede 'ile' bağlacı yanlış kullanılmıştır.

• C) Annemle babam yarın tatile çıkacak.

  Buradaki 'Annemle babam' ifadesi 'Annem ve babam' anlamına gelir. 'Annem' ve 'babam' kelimelerini birbirine bağlayarak iki özneyi birleştirir. Yani 'ile' burada bağlaç olarak doğru kullanılmıştır.

• D) Bu soruyu çözmek için sabırla çalışmalısın.

  Buradaki 'sabırla' kelimesi 'sabır ile' anlamına gelir. Cümlede 'nasıl' sorusuna cevap verir ve 'durum/biçim' anlamı katar. Yani 'ile' burada edat olarak doğru kullanılmıştır.

• E) Öğretmenimizle konuştuktan sonra karar verdik.

  Buradaki 'Öğretmenimizle' kelimesi 'Öğretmenimiz ile' anlamına gelir. Cümlede 'kiminle' sorusuna cevap verir ve 'birliktelik/iletişim' anlamı katar. Yani 'ile' burada edat olarak doğru kullanılmıştır.

Yukarıdaki analizlerden de anlaşılacağı üzere, B seçeneğindeki 'ile' bağlacı yanlış kullanılmıştır.

Cevap B seçeneğidir.