Sevgili öğrenciler, 'ki' bağlacının doğru yazımı, Türkçe dilbilgisinin önemli ve sıkça karıştırılan konularından biridir. Gelin, bu konuyu adım adım öğrenelim ve sorumuzu çözelim.
- 'Ki'nin Yazımı Kuralı: Türkçede iki tür 'ki' vardır:
- Bağlaç olan 'ki': Her zaman ayrı yazılır. Cümleleri veya kelime gruplarını birbirine bağlar. Örneğin: "Gel ki gidelim."
- Ek olan 'ki': Her zaman bitişik yazılır. İki çeşidi vardır:
- İlgi eki (-ki): Bir ismin yerini tutar. Örneğin: "Benimki (benim olan şey) daha güzel."
- Sıfat yapan ek (-ki): Bir ismin özelliğini belirtir. Örneğin: "Evdeki (evde bulunan) eşyalar."
- Ayırt Etme Yöntemi (Pratik Kural): Bir kelimedeki 'ki'nin bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlamanın en kolay yolu, kelimeye '-ler/-lar' çoğul ekini getirmektir.
- Eğer '-ler/-lar' eki getirildiğinde kelime anlamlı oluyorsa, 'ki' ektir ve bitişik yazılmalıdır. (Örnek: "Evdeki" -> "Evdekiler" anlamlıdır.)
- Eğer '-ler/-lar' eki getirildiğinde kelime anlamsız oluyorsa, 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. (Örnek: "Gel ki" -> "Gelkiler" anlamsızdır.)
- Şimdi seçenekleri bu kurala göre inceleyelim:
- A) Öyleki herkes şaşırdı.
- 'Öyleki' kelimesine '-ler' ekini getirelim: "Öylekiler". Bu kelime anlamsızdır.
- Bu durumda 'ki' bağlaç olmalı ve ayrı yazılmalıdır. Doğrusu "Öyle ki herkes şaşırdı." şeklinde olmalıdır.
- Bu seçenek yanlıştır.
- B) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- 'Evdeki' kelimesine '-ler' ekini getirelim: "Evdekiler". Bu kelime anlamlıdır (evde bulunanlar, evdeki kişiler anlamında).
- Bu durumda 'ki' ek olmalı ve bitişik yazılmalıdır. Cümlede de bitişik yazılmıştır.
- Bu seçenek doğrudur.
- C) Bakki ne kadar güzel.
- 'Bakki' kelimesine '-ler' ekini getirelim: "Bakkiler". Bu kelime anlamsızdır.
- Bu durumda 'ki' bağlaç olmalı ve ayrı yazılmalıdır. Doğrusu "Bak ki ne kadar güzel." şeklinde olmalıdır.
- Bu seçenek yanlıştır.
Bu analizlere göre, 'ki' bağlacının doğru yazıldığı cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
