Koligatif özellikler nelerdir 10. sınıf Test 1

Koligatif özelliklerin temelini oluşturan olay aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kimyasal reaksiyon
B) Çözünenin buharlaşması
C) Çözücünün buhar basıncının değişmesi
D) Çözeltinin ısınması
E) İyonlaşma

Sevgili öğrenciler, koligatif özellikler konusu kimyanın en temel ve ilgi çekici alanlarından biridir. Bu soruyu adım adım inceleyerek konuyu daha iyi anlayalım.

• Koligatif Özellikler Nedir? Koligatif özellikler, bir çözeltideki çözünen madde miktarının (tanecik sayısının), çözücünün bazı fiziksel özelliklerini nasıl değiştirdiğini açıklayan özelliklerdir. Bu özellikler, çözünen maddenin kimyasal yapısına değil, sadece çözeltideki tanecik sayısına bağlıdır. Yani, ister tuz ister şeker olsun, aynı sayıda tanecik aynı etkiyi yaratır.
• Temel Mekanizma: Bir çözücüye (örneğin suya) uçucu olmayan bir çözünen madde (örneğin tuz veya şeker) eklediğimizde, çözünen tanecikler çözücünün yüzeyinde yer kaplar. Bu durum, çözücü moleküllerinin buhar fazına geçme yeteneğini azaltır. Sonuç olarak, çözeltinin buhar basıncı, saf çözücünün buhar basıncından daha düşük olur. İşte bu buhar basıncı düşüşü, koligatif özelliklerin temelini oluşturur.
• Seçenekleri İnceleyelim:
• A) Kimyasal reaksiyon: Koligatif özellikler fiziksel değişimlerle ilgilidir, kimyasal reaksiyonlarla değil. Çözünen madde çözücüde çözünürken genellikle kimyasal bir değişim olmaz.
• B) Çözünenin buharlaşması: Koligatif özellikler genellikle uçucu olmayan çözünenler için incelenir. Çözünenin buharlaşması, bu özelliklerin temelini oluşturan bir olay değildir. Tam tersine, çözünenin buharlaşmaması, buhar basıncı düşüşünün daha belirgin olmasını sağlar.
• C) Çözücünün buhar basıncının değişmesi: Bu, koligatif özelliklerin temelini oluşturan ana olaydır. Çözünen madde eklendiğinde çözücünün buhar basıncı düşer. Bu düşüş, diğer tüm koligatif özelliklerin (kaynama noktası yükselmesi, donma noktası alçalması ve ozmotik basınç) doğrudan nedenidir.
• D) Çözeltinin ısınması: Çözeltinin ısınması, bir sonuç veya bir işlem adımı olabilir, ancak koligatif özelliklerin temelini oluşturan bir olay değildir. Koligatif özellikler, çözünenin varlığından kaynaklanan doğal değişimlerdir.
• E) İyonlaşma: İyonlaşma, bazı çözünen maddelerin (elektrolitler) çözeltide daha fazla tanecik oluşturmasına neden olur ve bu da koligatif özelliklerin büyüklüğünü artırır. Ancak iyonlaşma, koligatif özelliklerin *temelini oluşturan olay* değil, bu özelliklerin *şiddetini etkileyen* bir faktördür. Temel olay, çözünenin varlığının çözücünün buhar basıncını etkilemesidir.
• Sonuç: Gördüğümüz gibi, çözücüye çözünen eklendiğinde çözücünün buhar basıncının düşmesi, koligatif özelliklerin başlangıç noktası ve temel nedenidir. Diğer tüm koligatif özellikler (kaynama noktası yükselmesi, donma noktası alçalması ve ozmotik basınç) bu buhar basıncı düşüşünün bir sonucudur.

Cevap C seçeneğidir.