Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin fiilinin kipini bulacağız. Fiillerin zaman ve anlam özelliklerini belirten eklere kip ekleri denir. Haydi, adım adım inceleyelim!
- Öncelikle cümlemizdeki fiili bulalım: "Küçük kız, annesine sarılarak ağlıyordu." cümlesinde fiilimiz "ağlıyordu" kelimesidir.
- Şimdi bu fiilin yapısını inceleyelim: "ağlıyordu" kelimesi, "ağla-" fiil köküne "-yor" ve "-du" eklerinin gelmesiyle oluşmuştur.
- Burada "-yor" eki, fiile şimdiki zaman anlamı katarken, "-du" eki ise ek fiilin görülen geçmiş zamanıdır (idi). Yani fiilimiz aslında "ağlıyor idi" şeklindedir.
- Türkçede bir fiil köküne önce bir zaman eki, sonra da ek fiilin geçmiş zaman (idi) veya öğrenilen geçmiş zaman (imiş) eki geldiğinde birleşik zamanlı fiil oluşur. "Ağlıyordu" fiili de "Şimdiki Zamanın Hikayesi" olarak adlandırılan birleşik zamanlı bir fiildir.
- Bu birleşik zamanlı fiildeki "-du" eki, eylemin geçmişte yaşandığını ve bu eyleme bizzat tanık olunduğunu veya görüldüğünü ifade eder. Bu durum, fiilin görülen geçmiş zaman kipiyle çekimlendiğini gösterir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim: A) Görülen geçmiş zaman, eylemin geçmişte görüldüğünü veya yaşandığını ifade eden -dı, -di, -du, -dü ekidir. Fiilimizdeki "-du" eki tam da bu anlamı taşır. B) Öğrenilen geçmiş zaman, eylemin başkasından öğrenildiğini veya sonradan fark edildiğini ifade eden -mış, -miş ekidir. C) Şimdiki zaman, eylemin şu anda yapıldığını ifade eden -yor ekidir; ancak fiilimizdeki "-du" eki onu geçmişe taşımıştır. D) Gelecek zaman, eylemin gelecekte yapılacağını ifade eden -acak, -ecek ekidir. Bu ekler fiilimizde bulunmamaktadır.
- Sonuç olarak, "ağlıyordu" fiilindeki "-du" eki, eylemin geçmişte görüldüğünü belirttiği için, fiilin kipi görülen geçmiş zamandır.
Cevap A seçeneğidir.
