Fiilde çatı 8. sınıf LGS çıkmış sorular Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, etken çatılıdır?

A) Kapı yavaşça açıldı.
B) Çocuklar bahçede oynuyor.
C) Yemekler masaya konuldu.
D) Sınav sonuçları açıklandı.

Bu soruda, fiilin "etken çatılı" olup olmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "etken çatı" ne demek, onu hatırlayalım:

• Etken Çatılı Fiil: Fiilde belirtilen işi veya hareketi, cümlenin öznesi kendisi yapıyorsa bu fiil etken çatılıdır. Yani, işi yapan bellidir ve özne işi doğrudan gerçekleştirir. Etken çatılı fiillerde genellikle "-l" veya "-n" gibi edilgenlik ekleri bulunmaz.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Kapı yavaşça açıldı.

  Bu cümlede fiil "açıldı"dır. Kapıyı açan kişi veya şey belli değildir. İş, kapının kendisi tarafından yapılmamış, başkası tarafından yapılmıştır. Fiil, "-ıl" edilgenlik ekini almıştır. Bu nedenle bu fiil edilgen çatılıdır.

• B) Çocuklar bahçede oynuyor.

  Bu cümlede fiil "oynuyor"dur. Oyunu oynayanlar "çocuklar"dır ve işi (oynama eylemini) doğrudan kendileri yapmaktadır. Fiil, herhangi bir edilgenlik eki (-l, -n) almamıştır. Bu nedenle bu fiil etken çatılıdır.

• C) Yemekler masaya konuldu.

  Bu cümlede fiil "konuldu"dur. Yemekleri masaya koyan kişi veya kişiler belli değildir. Yemekler kendi kendine konulmaz, başkası tarafından konulur. Fiil, "-ul" edilgenlik ekini almıştır. Bu nedenle bu fiil edilgen çatılıdır.

• D) Sınav sonuçları açıklandı.

  Bu cümlede fiil "açıklandı"dır. Sınav sonuçlarını açıklayan kişi veya kurum belli değildir. Sonuçlar kendi kendine açıklanmaz, başkası tarafından açıklanır. Fiil, "-lan" edilgenlik ekini almıştır. Bu nedenle bu fiil edilgen çatılıdır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, işi yapan öznenin belli olduğu ve fiilin edilgenlik eki almadığı tek seçenek B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.