Sevr Antlaşması'nın yerini alan ve Türkiye'nin bağımsızlığını tanıyan antlaşma hangisidir?
A) Lozan Antlaşması
B) Mondros Ateşkes Antlaşması
C) Ankara Antlaşması
D) Mudanya Ateşkes Antlaşması
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Türk Kurtuluş Savaşı tarihimizin en önemli dönüm noktalarından birini, uluslararası alanda bağımsızlığımızın tescillendiği antlaşmayı sorguluyor. Adım adım inceleyelim:
- Soru Ne İstiyor? Soru, Osmanlı Devleti'ne dayatılan ve Türk milleti tarafından asla kabul edilmeyen Sevr Antlaşması'nın yerine geçen, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını tüm dünyaya resmen tanıyan antlaşmayı bulmamızı istiyor.
- Sevr Antlaşması'nın Önemi: I. Dünya Savaşı sonunda İtilaf Devletleri tarafından Osmanlı Devleti'ne imzalatılmak istenen Sevr Antlaşması, Türk topraklarını parçalayan, egemenliği kısıtlayan ve bağımsızlığımızı yok sayan çok ağır şartlar içeriyordu. Bu nedenle Türk milleti tarafından reddedilmiş ve Kurtuluş Savaşı'nın fitilini ateşlemiştir.
- Kurtuluş Savaşı ve Yeni Bir Antlaşma İhtiyacı: Türk milleti, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde verdiği büyük mücadeleler sonucunda işgalci güçleri Anadolu'dan atmayı başardı. Bu askeri zaferler, Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kanıtladı ve yeni, eşit şartlarda bir barış antlaşması yapma zorunluluğunu ortaya çıkardı.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Lozan Antlaşması: Türk Kurtuluş Savaşı'nın askeri zaferlerinin ardından, 1922-1923 yıllarında İsviçre'nin Lozan şehrinde yapılan uzun görüşmeler sonucunda imzalanmıştır. Bu antlaşma, Sevr Antlaşması'nı tamamen geçersiz kılmış, Türkiye Cumhuriyeti'nin sınırlarını, bağımsızlığını, egemenliğini ve uluslararası alandaki varlığını resmen tanımıştır. Kapitülasyonlar kaldırılmış, azınlık hakları düzenlenmiş ve yeni Türk devletinin temelleri uluslararası hukukta sağlamlaştırılmıştır. Dolayısıyla, Sevr'in yerini alan ve bağımsızlığı tanıyan antlaşma budur.
- B) Mondros Ateşkes Antlaşması: I. Dünya Savaşı sonunda Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan bir ateşkes antlaşmasıdır (30 Ekim 1918). Bu antlaşma, Osmanlı topraklarının işgaline zemin hazırlamış ve Sevr'den önce imzalanmıştır. Bir barış antlaşması değil, savaşın durdurulması antlaşmasıdır.
- C) Ankara Antlaşması: 1921 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Fransa arasında imzalanan bir antlaşmadır. Bu antlaşma ile Güney Cephesi kapanmış, Fransa işgal ettiği topraklardan çekilmiştir. Ancak bu, Sevr'in yerine geçen genel bir barış ve bağımsızlık antlaşması değildir.
- D) Mudanya Ateşkes Antlaşması: Türk Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasının sona erdiğini gösteren ve Türk ordusunun zaferleri sonucunda İtilaf Devletleri ile imzalanan bir ateşkes antlaşmasıdır (11 Ekim 1922). Bu antlaşma, Lozan Barış Konferansı'nın toplanmasına zemin hazırlamış ancak kendisi bir barış antlaşması veya bağımsızlık antlaşması değildir.
- Sonuç: Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini taçlandıran, Sevr Antlaşması'nın tüm olumsuz etkilerini ortadan kaldıran ve Türkiye'nin tam bağımsızlığını uluslararası alanda tescilleyen antlaşma Lozan Barış Antlaşması'dır.
Cevap A seçeneğidir.
