Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi şiirinin biçim özelliklerinden biri değildir?
A) Aruz ölçüsünün kullanılması
B) Nazım birimi olarak beyitin tercih edilmesi
C) Dize kümelerinde serbestlik
D) Kafiye düzeninde divan şiiri kurallarının sürdürülmesi
E) Sone ve terza-rima gibi Batılı nazım şekillerinin denenmesi
Sevgili öğrenciler, bu soruda Tanzimat Dönemi şiirinin biçimsel özelliklerini doğru bir şekilde anlamamız isteniyor. Tanzimat Dönemi, Türk edebiyatında hem içerik hem de biçim açısından önemli değişikliklerin yaşandığı bir geçiş dönemidir. Ancak bu geçiş, birdenbire ve tamamen olmamıştır; eski ile yeninin bir arada görüldüğü bir süreçtir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
-
A) Aruz ölçüsünün kullanılması: Tanzimat Dönemi'nde şiirde yenilikler yapılsa da, aruz ölçüsü kullanılmaya devam etmiştir. Hatta hece ölçüsüne geçiş denemeleri çok sınırlı kalmış, aruz ölçüsü dönemin sonuna kadar egemenliğini sürdürmüştür. Bu nedenle bu ifade, Tanzimat şiirinin bir özelliğidir.
-
B) Nazım birimi olarak beyitin tercih edilmesi: Tanzimat'ın ilk döneminde (Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa gibi isimlerle) Divan şiiri geleneğinin etkisiyle nazım birimi olarak beyit yaygın bir şekilde kullanılmıştır. İçerikte yenilikler olsa da, biçimde eski alışkanlıklar devam etmiştir. Bu da Tanzimat şiirinin bir özelliğidir.
-
C) Dize kümelerinde serbestlik: Dize kümelerinde serbestlik, yani serbest nazım anlayışı veya bentlerin düzensiz bir yapıda kullanılması, Tanzimat Dönemi şiirinde görülen bir özellik değildir. Tanzimat şairleri, Divan şiirinin beyit, bent gibi nazım birimlerini veya Batı'dan alınan sone, terza-rima gibi belirli nazım şekillerini kullanmışlardır. Dize kümelerinde tam bir serbestlik anlayışı, Türk şiirine daha çok Servet-i Fünun sonrası dönemlerde, özellikle Fecr-i Ati ve Milli Edebiyat döneminden sonraki modern şiir anlayışıyla girmiştir. Bu nedenle bu ifade, Tanzimat şiirinin bir özelliği değildir.
-
D) Kafiye düzeninde divan şiiri kurallarının sürdürülmesi: Tanzimat Dönemi'nde kafiye (uyak) konusunda "kulak için kafiye" anlayışı savunulmaya başlansa da, genel olarak kafiye düzeni ve redif kullanımı gibi konularda Divan şiiri kuralları büyük ölçüde sürdürülmüştür. Özellikle dönemin ilk yarısında bu durum belirgindir. Bu da Tanzimat şiirinin bir özelliğidir.
-
E) Sone ve terza-rima gibi Batılı nazım şekillerinin denenmesi: Tanzimat'ın ikinci döneminde (Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan gibi isimlerle) Batı edebiyatından alınan sone, terza-rima, triyole gibi nazım şekilleri Türk şiirine girmiş ve denenmeye başlanmıştır. Bu, Tanzimat Dönemi'nin Batılılaşma çabasının şiire yansıyan önemli bir biçimsel özelliğidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, dize kümelerinde serbestlik, Tanzimat Dönemi şiirinin biçimsel özelliklerinden biri değildir. Tanzimat şiiri, biçimsel olarak eski ile yeni arasında bir köprü görevi görmüş, ancak tam bir serbestliğe ulaşmamıştır.
Cevap C seçeneğidir.
