Dolaylı tümleç Test 3

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-e" hal eki almış bir dolaylı tümleç vardır?

A) Okula her gün yürüyerek gidiyorum.
B) Masanın üzerinde kitaplar duruyor.
C) Bahçedeki ağaçlar çiçek açmış.
D) Evden çıkarken anahtarını unutmuş.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, "-e" hal eki almış bir dolaylı tümleç içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle dolaylı tümlecin ne olduğunu ve hangi sorulara cevap verdiğini hatırlayalım:

• Dolaylı Tümleç: Yükleme sorulan kime, neye, nereye (yönelme), kimde, nede, nerede (bulunma) ve kimden, neden, nereden (ayrılma) sorularına cevap veren cümle ögesidir.
• "-e" Hal Eki: Yönelme hal ekidir. Dolaylı tümleçler bu eki alarak yönelme anlamı katabilirler. Bizim aradığımız tam da bu tür bir dolaylı tümleçtir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Okula her gün yürüyerek gidiyorum.

  Bu cümlede yüklem "gidiyorum"dur. "Nereye gidiyorum?" diye sorduğumuzda "Okula" cevabını alırız. "Okula" kelimesi, "-e" hal ekini almıştır ve "nereye" sorusuna cevap verdiği için bir dolaylı tümleçtir. Bu seçenek, aradığımız koşulu sağlamaktadır.

• B) Masanın üzerinde kitaplar duruyor.

  Bu cümlede yüklem "duruyor"dur. "Nerede duruyor?" diye sorduğumuzda "Masanın üzerinde" cevabını alırız. "Masanın üzerinde" kelime grubu bir dolaylı tümleçtir ancak "-de" (bulunma) hal ekini almıştır, "-e" hal ekini değil. Bu nedenle aradığımız cevap bu değildir.

• C) Bahçedeki ağaçlar çiçek açmış.

  Bu cümlede yüklem "çiçek açmış"tır. "Ne çiçek açmış?" diye sorduğumuzda "Bahçedeki ağaçlar" cevabını alırız. Bu ifade özne görevindedir. Bu cümlede "-e" hal eki almış bir dolaylı tümleç bulunmamaktadır. "Bahçedeki" kelimesindeki "-ki" eki sıfat yapan ektir.

• D) Evden çıkarken anahtarını unutmuş.

  Bu cümlede yüklem "unutmuş"tur. "Neyi unutmuş?" diye sorduğumuzda "anahtarını" cevabını alırız. Bu ifade belirtili nesnedir. "Evden çıkarken" ifadesi ise "ne zaman" sorusuna cevap verdiği için zarf tümlecidir. "Evden" kelimesi "-den" (ayrılma) hal ekini almıştır, "-e" hal ekini değil. Bu nedenle aradığımız cevap bu değildir.

Yapılan incelemeler sonucunda, "-e" hal eki almış bir dolaylı tümlecin sadece A seçeneğinde bulunduğunu görüyoruz.

Cevap A seçeneğidir.