Adverbial Clauses (Time, Cause, Result, Concession) Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zaman bildiren bir zarf cümleciği (adverbial clause of time) kullanılmıştır?

A) Çok çalıştığı için sınavı geçti.
B) Yağmur yağdığından dışarı çıkamadık.
C) Ben geldiğimde o henüz uyanmamıştı.
D) Hasta olduğu halde okula geldi.

Sevgili öğrenciler, bu soruda zaman bildiren bir zarf cümleciği arıyoruz. Öncelikle, bir zarf cümleciğinin ne olduğunu ve özellikle zaman bildiren zarf cümleciğinin özelliklerini hatırlayalım:

• Zarf Cümleciği (Adverbial Clause): Bir cümlede fiili, sıfatı veya başka bir zarfı durum, zaman, yer, miktar, sebep, amaç, koşul gibi çeşitli yönlerden niteleyen, açıklayan yan cümleciktir.
• Zaman Bildiren Zarf Cümleciği (Adverbial Clause of Time): Ana cümledeki eylemin ne zaman gerçekleştiğini bildiren yan cümleciktir. Genellikle "-dığında/-diğinde", "-iken", "-meden önce", "-den sonra", "-ince", "-alı", "-dıkça" gibi ekler veya bağlaçlarla kurulur ve "Ne zaman?" sorusuna cevap verir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Çok çalıştığı için sınavı geçti.

  Buradaki yan cümlecik "Çok çalıştığı için" kısmıdır.

  Bu ifade, sınavı geçmesinin nedenini (sebebini) bildirmektedir. "Neden sınavı geçti?" sorusuna "Çok çalıştığı için" cevabını verir.

  Dolayısıyla bu bir sebep (neden) zarf cümleciğidir.

• B) Yağmur yağdığından dışarı çıkamadık.

  Buradaki yan cümlecik "Yağmur yağdığından" kısmıdır.

  Bu ifade, dışarı çıkamama eyleminin nedenini (sebebini) bildirmektedir. "Neden dışarı çıkamadık?" sorusuna "Yağmur yağdığından" cevabını verir.

  Bu da bir sebep (neden) zarf cümleciğidir. "-dığından" eki hem sebep hem de zaman bildirebilir ancak bu cümlede açıkça sebep anlamı taşımaktadır.

• C) Ben geldiğimde o henüz uyanmamıştı.

  Buradaki yan cümlecik "Ben geldiğimde" kısmıdır.

  Bu ifade, "uyanmama" eyleminin ne zaman gerçekleştiğini bildirmektedir. "O ne zaman uyanmamıştı?" sorusuna "Ben geldiğimde" cevabını verir.

  "-dığında/-diğinde" eki, zaman bildiren zarf cümleciklerinin en belirgin yapılarından biridir.

  Bu nedenle bu bir zaman zarf cümleciğidir.

• D) Hasta olduğu halde okula geldi.

  Buradaki yan cümlecik "Hasta olduğu halde" kısmıdır.

  Bu ifade, okula gelme eyleminin, beklenenin aksine, bir duruma rağmen gerçekleştiğini bildirmektedir. "Hasta olmasına rağmen okula geldi" anlamı taşır.

  Bu tür ifadeler, karşıtlık veya koşulsuzluk (concession) zarf cümleciği olarak adlandırılır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Ben geldiğimde o henüz uyanmamıştı." cümlesindeki "Ben geldiğimde" ifadesinin, ana cümledeki eylemin gerçekleşme zamanını bildirdiği açıkça görülmektedir.

Cevap C seçeneğidir.