Merhaba sevgili öğrenciler!
Kesme işareti (') Türkçede özel isimlere gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılan önemli bir noktalama işaretidir. Ancak bazı durumlarda yanlış kullanılabilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangi cümlede kesme işaretinin yanlış kullanıldığını bulalım.
- Kesme İşaretinin Temel Kuralı: Özel adlara getirilen iyelik (sahiplik), durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Ancak cins (tür) isimlere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
- A) Ahmet'in kitabı: "Ahmet" özel bir isimdir. "-in" eki iyelik ekidir ve özel isme geldiği için kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.
- B) Ali'nin defteri: "Ali" özel bir isimdir. "-nin" eki iyelik ekidir ve özel isme geldiği için kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.
- C) Ayşe'nin kalemi: "Ayşe" özel bir isimdir. "-nin" eki iyelik ekidir ve özel isme geldiği için kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.
- D) Ankara'nın başkenti: "Ankara" özel bir isimdir ve "-nın" eki iyelik ekidir. Normalde özel isimlere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Ancak bu cümlenin anlamına baktığımızda bir sorun olduğunu görürüz. "Ankara'nın başkenti" demek, "Ankara'ya ait bir başkent" anlamına gelir. Oysa Ankara zaten Türkiye'nin başkentidir, kendisinin ayrıca bir başkenti yoktur. Bu ifade anlamsal olarak yanlıştır ve mantıksızdır. Kesme işareti burada anlamsız bir sahiplik ilişkisi kurduğu için kullanımı yanlıştır.
- E) Elma'nın meyvesi: "Elma" cins (tür) bir isimdir. Cins isimlere gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle "Elma'nın" şeklindeki kullanım yanlıştır, doğrusu "Elmanın" olmalıdır. Ayrıca, elma zaten bir meyvedir, "elmanın meyvesi" ifadesi de anlamsal olarak gereksiz bir tekrardır.
Hem D hem de E seçeneklerinde kesme işaretinin yanlış kullanıldığı durumlar bulunmaktadır. Ancak D seçeneğindeki hata, kesme işaretinin özel isimle kurduğu anlamsal ilişkinin tamamen mantıksız olmasından kaynaklanır ve bu tür kullanımlar dil bilgisi kuralları içinde "yanlış kullanım" olarak değerlendirilir. E seçeneğindeki hata ise, kesme işaretinin cins isimlerde kullanılmaması kuralına doğrudan aykırılıktır.
Verilen seçenekler arasında, kesme işaretinin anlamsal bir tutarsızlık yaratarak yanlış kullanıldığı en belirgin örnek D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
