Sevgili öğrenciler,
Bu soruda Türkiye'deki plato tiplerinden biri olan aşınım platolarını tanımamız isteniyor. Öncelikle aşınım platosunun ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Aşınım Platosu (Peneplen Plato): Uzun jeolojik süreçler boyunca akarsular ve diğer dış kuvvetler tarafından çevresindeki yüksek alanların aşındırılarak deniz seviyesine yakın düzlüklere dönüştürülmesiyle oluşan platolardır. Bu platolar genellikle eski kütlelerin (masiflerin) aşınmasıyla meydana gelir ve yükselme hareketleriyle tekrar plato özelliği kazanır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Erzurum-Kars Platosu: Bu plato, Türkiye'nin doğusunda yer alır ve volkanik faaliyetler sonucunda oluşmuş bir volkanik platodur. Çevresindeki volkanik dağlardan çıkan lavların geniş alanlara yayılarak soğuması ve sertleşmesiyle meydana gelmiştir.
- B) Taşeli Platosu: Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Taşeli Platosu, kalkerli arazilerin (kireç taşlarının) yaygın olduğu bir bölgedir. Bu nedenle, suyun kireç taşlarını eritmesiyle oluşan mağaralar, obruklar ve lapya gibi yer şekillerinin bolca bulunduğu bir karstik platodur.
- C) Obruk Platosu: İç Anadolu Bölgesi'nde, Konya çevresinde yer alan Obruk Platosu da Taşeli Platosu gibi kalkerli arazilerde gelişmiş bir karstik platodur. Adını, karstik erime sonucu oluşan büyük çukurluklar olan "obruklardan" alır.
- D) Çatalca-Kocaeli Platosu: Marmara Bölgesi'nde yer alan bu plato, eski bir masif kütlenin (İstanbul Masifi) uzun jeolojik süreçler boyunca akarsular tarafından aşındırılması ve peneplen haline gelmesiyle oluşmuştur. Daha sonra epirojenik hareketlerle (geniş yer kabuğu yükselme-alçalma hareketleri) toptan yükselerek bugünkü plato görünümünü almıştır. Bu özellikleri ile tipik bir aşınım (peneplen) platosudur.
Bu bilgilere göre, seçenekler arasında aşınım platosu özelliği gösteren tek plato Çatalca-Kocaeli Platosu'dur.
Cevap D seçeneğidir.
