Sevgili öğrenciler, bu soruda karstik platolarda görülen yüzey şekillerini anlamamız isteniyor. Karstik şekiller, kalker (kireç taşı), jips (alçı taşı) gibi suda kolay çözünebilen kayaçların bulunduğu arazilerde, suyun kimyasal aşındırması (çözünme) ile oluşan özel yer şekilleridir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Lapya: Lapyalar, karstik arazilerde yüzeyde görülen, birkaç santimetreden birkaç metreye kadar değişebilen boyutlarda, oluklu, çukurlu veya keskin sırtlı küçük aşınım şekilleridir. Yağmur sularının kireç taşını çözmesiyle oluşurlar. Bu, tipik bir karstik yüzey şeklidir.
- B) Dolin: Dolinler, karstik bölgelerde suyun kireç taşını çözerek oluşturduğu huni veya çanak biçimindeki kapalı çukurluklardır. Çapları birkaç metreden yüzlerce metreye kadar ulaşabilir. Halk arasında "obruk" olarak da bilinirler. Bu da bir karstik yüzey şeklidir.
- C) Uvala: Uvalalar, birden fazla dolinin zamanla birleşmesiyle oluşan, dolinlerden daha büyük ve genellikle elips veya düzensiz şekilli kapalı çukurluklardır. Karstik süreçlerin ilerlemiş aşamalarında ortaya çıkarlar. Bu da bir karstik yüzey şeklidir.
- D) Krater: Kraterler, volkanik faaliyetler sonucunda (patlama veya çökme) veya gök taşı çarpmasıyla oluşan çanak şeklindeki çukurluklardır. Volkanik arazilerde veya meteor düşen bölgelerde görülürler. Karstik süreçlerle hiçbir ilgisi yoktur.
Bu bilgilere göre, Lapya, Dolin ve Uvala karstik arazilerde suyun çözücü etkisiyle oluşan yer şekilleridir. Krater ise volkanik veya meteorik kökenli bir şekildir ve karstik platolarda görülmez.
Cevap D seçeneğidir.
