Atatürk döneminde, ekonomik kalkınmayı hızlandırmak amacıyla 1933 yılında başlatılan ve beş yıllık planları içeren program aşağıdakilerden hangisidir?
A) Milli Korunma Kanunu
B) İzmir İktisat Kongresi
C) Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı
D) Köy Enstitüleri
E) Etibank'ın kurulması
Sevgili öğrenciler, bu soru Atatürk döneminde Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik kalkınma hamlelerini anlamamızı gerektiren önemli bir tarih sorusudur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Milli Korunma Kanunu: Bu kanun, 1940 yılında, yani İkinci Dünya Savaşı'nın getirdiği olağanüstü koşullarda çıkarılmıştır. Temel amacı, savaş ekonomisi döneminde fiyatları ve üretimi kontrol altına almaktı. Soru, 1933 yılında başlayan ve beş yıllık planları içeren bir programdan bahsettiği için bu seçenek doğru değildir.
- B) İzmir İktisat Kongresi: Bu kongre, 1923 yılında, Cumhuriyet'in kuruluş aşamasında toplanmıştır. Yeni Türk Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını ve kalkınma ilkelerini belirlemek amacıyla düzenlenmiştir. Tarihi ve amacı itibarıyla sorudaki tanıma uymamaktadır.
- C) Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı: İşte aradığımız cevap! Türkiye Cumhuriyeti, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkilerini de göz önünde bulundurarak, devletçilik ilkesi doğrultusunda planlı ekonomiye geçme kararı almıştır. Bu kapsamda, 1933 yılında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı devreye sokulmuştur. Bu plan, ülkenin temel sanayi ihtiyaçlarını karşılamak ve ekonomik kalkınmayı hızlandırmak amacıyla beş yıllık bir süre içinde birçok fabrikanın kurulmasını öngörüyordu. Soru metnindeki "1933 yılında başlatılan ve beş yıllık planları içeren program" tanımına tam olarak uymaktadır.
- D) Köy Enstitüleri: Köy Enstitüleri, 1940 yılında kurulmuş eğitim kurumlarıdır. Amacı, kırsal bölgelere öğretmen yetiştirmek ve köylerin kalkınmasına katkıda bulunmaktı. Ekonomik kalkınma ile dolaylı bir ilişkisi olsa da, doğrudan "beş yıllık sanayi planı" niteliğinde bir program değildir ve kuruluş tarihi de farklıdır.
- E) Etibank'ın kurulması: Etibank, 1935 yılında madencilik ve enerji sektörlerini finanse etmek amacıyla kurulmuştur. Bu banka, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanmasında önemli bir rol oynamış bir kurumdur. Ancak soruda bahsedilen "beş yıllık planları içeren program"ın kendisi değil, o programın bir parçası veya destekleyici bir kurumudur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, 1933 yılında başlatılan ve beş yıllık planları içeren ekonomik kalkınma programının Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
