Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'çelişen sözler' kullanılmıştır?
A) Kesinlikle galibiyet alabileceğimizi sanıyorum.
B) Belki yarın sinemaya gideceğiz.
C) Muhtemelen yağmur yağacak.
D) Herhalde okula zamanında varırız.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden bir cümlede anlamca birbirine zıt, yani çelişen sözlerin bir arada kullanıldığı seçeneği bulmamız isteniyor. Çelişen sözler, bir cümlede aynı anda hem bir şeyin kesin olduğunu hem de belirsiz olduğunu ifade eden kelimeler gibi, mantıksal olarak birbiriyle uyuşmayan ifadelerdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kesinlikle galibiyet alabileceğimizi sanıyorum.
- Bu cümlede iki önemli ifade var: "kesinlikle" ve "sanıyorum".
- "Kesinlikle" kelimesi, bir şeyin şüpheye yer bırakmayacak kadar net ve mutlak olduğunu ifade eder. Yani %100 emin olma durumudur.
- "Sanıyorum" kelimesi ise bir tahmini, bir düşünceyi veya bir ihtimali belirtir. Yani kesinlikten uzaktır, bir belirsizlik veya olasılık içerir.
- Bir yandan "kesinlikle" diyerek mutlak bir yargı belirtilirken, diğer yandan "sanıyorum" diyerek bir ihtimalden bahsedilmesi, anlamca birbiriyle çelişmektedir. Bir şey hem kesin hem de sadece bir tahmin olamaz. Bu nedenle bu seçenekte çelişen sözler kullanılmıştır.
- B) Belki yarın sinemaya gideceğiz.
- Bu cümlede "belki" kelimesi bir olasılığı ifade eder. "Gideceğiz" fiili de gelecekteki bir eylemi belirtir. "Belki" ve "gideceğiz" ifadeleri birbiriyle uyumludur; bir eylemin gerçekleşme ihtimalini belirtir. Burada bir çelişki yoktur.
- C) Muhtemelen yağmur yağacak.
- "Muhtemelen" kelimesi, bir şeyin büyük bir ihtimalle gerçekleşeceğini, ancak kesin olmadığını ifade eder. "Yağacak" fiili de gelecekteki bir durumu belirtir. Bu iki ifade de birbiriyle uyumludur ve bir çelişki içermez.
- D) Herhalde okula zamanında varırız.
- "Herhalde" kelimesi, "muhtemelen" veya "sanırım" gibi bir tahmini veya olasılığı ifade eder. "Varırız" fiili de gelecekteki bir eylemi belirtir. Bu ifadeler de birbiriyle uyumludur ve bir çelişki oluşturmaz.
Yukarıdaki incelemelerden de anlaşıldığı gibi, A seçeneğindeki "kesinlikle" ve "sanıyorum" kelimeleri, anlamca birbirine zıt durumları aynı anda ifade ederek bir çelişki yaratmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
