Modern toplumlarda görülen 'toplumsal hareketlilik' ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Yatay ve dikey hareketlilik olarak ikiye ayrılır
B) Eğitim, hareketliliği artıran önemli bir faktördür
C) Kapalı sınıf sistemlerinde daha yaygındır
D) Nesiller arası hareketlilik ebeveyn ve çocuk statülerini karşılaştırır
E) Toplumsal yapının esnekliğini gösterir
Merhaba sevgili öğrenciler,
Toplumsal hareketlilik, bireylerin veya grupların bir toplum içindeki sosyal konumlarında meydana gelen değişiklikleri ifade eder. Modern toplumların önemli bir özelliğidir ve genellikle toplumsal yapının dinamikliği ile ilişkilidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulalım:
- A) Yatay ve dikey hareketlilik olarak ikiye ayrılır: Bu ifade doğrudur. Yatay hareketlilik, bireyin sosyal statüsünde bir değişiklik olmadan farklı bir konuma geçmesidir (örneğin, bir öğretmenin başka bir okula atanması). Dikey hareketlilik ise bireyin sosyal hiyerarşide yukarı veya aşağı yönde hareket etmesidir (örneğin, bir işçinin müdür olması veya bir işverenin iflas etmesi).
- B) Eğitim, hareketliliği artıran önemli bir faktördür: Bu ifade de doğrudur. Eğitim, bireylere yeni beceriler kazandırarak, mesleki yeterliliklerini artırarak ve daha iyi iş fırsatlarına erişim sağlayarak yukarı doğru toplumsal hareketliliği teşvik eden en güçlü araçlardan biridir.
- C) Kapalı sınıf sistemlerinde daha yaygındır: Bu ifade yanlıştır. Toplumsal hareketlilik, kapalı sınıf sistemlerinde (kast sistemi, katı feodal sistemler gibi) yok denecek kadar azdır veya hiç yoktur. Kapalı sistemler, bireylerin doğdukları sosyal tabakayı değiştirmelerine izin vermez. Toplumsal hareketlilik, bireylerin sosyal konumlarını değiştirebildiği, liyakatin ve çabanın ödüllendirildiği açık sınıf sistemlerinde (modern toplumlar gibi) daha yaygındır.
- D) Nesiller arası hareketlilik ebeveyn ve çocuk statülerini karşılaştırır: Bu ifade doğrudur. Nesiller arası hareketlilik, bir çocuğun ulaştığı sosyal statünün, ebeveynlerinin sosyal statüsüyle karşılaştırılmasıdır. Örneğin, bir çiftçi çocuğunun doktor olması, yukarı doğru nesiller arası hareketliliğe örnektir.
- E) Toplumsal yapının esnekliğini gösterir: Bu ifade doğrudur. Toplumsal hareketliliğin varlığı, bir toplumun katı ve değişmez bir yapıya sahip olmadığını, bireylerin çabaları ve yetenekleri doğrultusunda sosyal konumlarını değiştirebildiğini, yani toplumsal yapının esnek olduğunu gösterir.
Bu durumda, kapalı sınıf sistemlerinde toplumsal hareketliliğin daha yaygın olduğu iddiası doğru değildir. Tam aksine, kapalı sistemler hareketliliği engellerken, açık sistemler hareketliliğe olanak tanır.
Cevap C seçeneğidir.
