Aydınlanma düşüncesinde 'akıl' kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sadece matematiksel işlemlerde kullanılır
B) İnsanın doğuştan gelen ve evrensel bir yetisidir
C) Sadece filozoflara özgü bir yetenektir
D) Dini inançlardan üstün tutulmaz
E) Geleneksel otoritelere boyun eğmeyi gerektirir
Aydınlanma düşüncesinde "akıl" kavramıyla ilgili doğru seçeneği bulmaya çalışalım. Bu dönemde akıl, insanlığın yolunu aydınlatan en önemli araç olarak görülmüştür. Şimdi şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Sadece matematiksel işlemlerde kullanılır: Akıl, Aydınlanma düşüncesinde çok daha geniş bir anlama sahiptir. Matematiksel işlemlerin ötesinde, doğruyu yanlıştan ayırma, olayları anlama ve yorumlama yeteneğidir. Bu nedenle bu ifade doğru değildir.
- B) İnsanın doğuştan gelen ve evrensel bir yetisidir: Aydınlanma düşünürleri, aklın tüm insanlarda doğuştan var olduğuna ve herkesin bu yetiyi kullanarak bilgiye ulaşabileceğine inanmışlardır. Bu, Aydınlanma'nın temel prensiplerinden biridir. Bu ifade doğru olabilir.
- C) Sadece filozoflara özgü bir yetenektir: Aydınlanma, aklın sadece filozoflara değil, tüm insanlara ait olduğunu savunur. Herkesin aklını kullanarak düşünebileceğine ve sorgulayabileceğine inanılır. Bu nedenle bu ifade doğru değildir.
- D) Dini inançlardan üstün tutulmaz: Aydınlanma döneminde akıl, dini inançları sorgulama ve eleştirme aracı olarak kullanılmıştır. Akıl, dini inançlardan üstün tutulmasa da, onlarla eşit düzeyde değerlendirilmemiştir. Bu ifade doğru değildir.
- E) Geleneksel otoritelere boyun eğmeyi gerektirir: Aydınlanma, geleneksel otoritelere (krallar, kilise vb.) karşı çıkışı ve aklı kullanarak özgürleşmeyi savunur. Boyun eğmek yerine, sorgulamak ve eleştirmek esastır. Bu nedenle bu ifade doğru değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Aydınlanma düşüncesinde akıl, insanın doğuştan gelen ve evrensel bir yetisidir.
Cevap B seçeneğidir.
