Aydınlanma düşünürlerinden John Locke'un 'toplum sözleşmesi' teorisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) İnsanlar doğa durumunda özgür ve eşittir
B) Devlet, bireylerin doğal haklarını korumak için kurulur
C) Yönetilenlerin rızası olmadan iktidar meşru değildir
D) Devlet, bireylerin tüm haklarını sınırsız kullanabilir
E) Hükümet görevini kötüye kullanırsa, halk direnme hakkına sahiptir
İşte John Locke'un toplum sözleşmesi teorisiyle ilgili sorunun adım adım çözümü:
Öncelikle John Locke'un toplum sözleşmesi teorisinin temel ilkelerini hatırlayalım:
- Doğa Durumu: Locke'a göre insanlar doğa durumunda özgür, eşit ve bağımsızdır. Herkes kendi haklarını koruma hakkına sahiptir.
- Doğal Haklar: Locke'a göre insanlar doğuştan yaşam, özgürlük ve mülkiyet gibi doğal haklara sahiptir. Bu haklar devredilemez ve devlet tarafından korunmalıdır.
- Toplum Sözleşmesi: İnsanlar, doğal haklarını daha iyi koruyabilmek için kendi rızalarıyla bir araya gelerek bir toplum sözleşmesi yaparlar ve devleti kurarlar.
- Devletin Rolü: Devletin temel görevi, bireylerin doğal haklarını korumaktır. Devlet, bu görevi yerine getirirken yasalara uymalı ve adil olmalıdır.
- Yönetilenlerin Rızası: Locke'a göre iktidar, yönetilenlerin rızasına dayanmalıdır. Halkın rızası olmadan bir yönetim meşru değildir.
- Direnme Hakkı: Eğer hükümet görevini kötüye kullanır ve halkın haklarını ihlal ederse, halkın direnme (isyan) hakkı vardır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İnsanlar doğa durumunda özgür ve eşittir: Bu ifade Locke'un teorisinin temel bir parçasıdır. Doğa durumunda insanların özgür ve eşit olduğunu savunur.
- B) Devlet, bireylerin doğal haklarını korumak için kurulur: Bu da Locke'un toplum sözleşmesi teorisinin önemli bir yönüdür. Devletin varlık nedeni, bireylerin doğal haklarını güvence altına almaktır.
- C) Yönetilenlerin rızası olmadan iktidar meşru değildir: Locke, meşruiyetin halkın rızasına dayandığını vurgular. Yönetilenlerin onayı olmadan bir iktidarın meşru olması mümkün değildir.
- D) Devlet, bireylerin tüm haklarını sınırsız kullanabilir: Bu ifade Locke'un teorisiyle çelişir. Locke'a göre devletin yetkileri sınırlıdır ve doğal hakları ihlal edemez. Devletin görevi, hakları korumak değil, sınırsızca kullanmak değildir.
- E) Hükümet görevini kötüye kullanırsa, halk direnme hakkına sahiptir: Locke, hükümetin yetkilerini kötüye kullanması durumunda halkın direnme hakkını savunur. Bu, toplum sözleşmesinin ihlali durumunda halkın son çaresidir.
Gördüğümüz gibi, D seçeneği Locke'un toplum sözleşmesi teorisiyle uyuşmamaktadır. Devletin hakları sınırsızca kullanabilmesi Locke'un savunduğu bir şey değildir.
Cevap D seçeneğidir.
