Sevr Antlaşması neden 'ölü doğmuş bir antlaşma' olarak adlandırılır?
A) Hiçbir zaman yürürlüğe girememiş olması
B) Çok kısa süre yürürlükte kalması
C) Sadece birkaç devlet tarafından onaylanması
D) Uluslararası arenada tanınmaması
Sevr Antlaşması neden 'ölü doğmuş bir antlaşma' olarak adlandırılır?
Sevr Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı sonunda İtilaf Devletleri ile Osmanlı İmparatorluğu arasında imzalanan bir barış antlaşması taslağıdır. Ancak bu antlaşma, tarihe "ölü doğmuş" bir antlaşma olarak geçmiştir. Bu ifade, bir şeyin varlık kazanmasına rağmen hiçbir zaman gerçek anlamda hayata geçememesi, uygulanamaması veya geçerlilik kazanamaması durumunu anlatır.
Şimdi bu durumu Sevr Antlaşması özelinde adım adım inceleyelim:
- Antlaşmanın İmzalanması: Sevr Antlaşması, 10 Ağustos 1920 tarihinde Osmanlı Hükümeti temsilcileri tarafından Fransa'nın Sevr kasabasında imzalandı. Bu imza, antlaşmanın taslak metninin kabul edildiği anlamına geliyordu.
- Yürürlüğe Girmesi İçin Gerekenler: Uluslararası antlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için sadece imzalanması yeterli değildir. İmzacı devletlerin kendi iç hukuklarına göre bu antlaşmayı onaylamaları (ratifikasyon) ve resmi olarak ilan etmeleri gerekir. Osmanlı İmparatorluğu'nda bu onaylama yetkisi o dönemde Meclis-i Mebusan'a aitti.
- Osmanlı'nın Durumu ve Milli Mücadele: Antlaşma imzalandığında, Osmanlı Meclis-i Mebusan'ı zaten dağıtılmıştı. Ankara'da ise Mustafa Kemal Atatürk liderliğinde Türk Kurtuluş Savaşı başlamış ve Büyük Millet Meclisi kurulmuştu. Büyük Millet Meclisi, Sevr Antlaşması'nı kesinlikle tanımadı ve reddetti.
- Antlaşmanın Uygulanamaması: Türk Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanması ve yeni Türk devletinin kurulmasıyla birlikte, Sevr Antlaşması'nın uygulanması imkansız hale geldi. Türk milleti, bu antlaşmanın dayattığı ağır şartları kabul etmedi ve bağımsızlık mücadelesini kazandı.
- Lozan Antlaşması: Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından, Sevr Antlaşması'nın yerine geçecek olan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alandaki varlığını tescilleyen Lozan Barış Antlaşması imzalandı (24 Temmuz 1923). Lozan Antlaşması, Sevr'in aksine, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylandı ve yürürlüğe girdi.
Bu nedenlerle, Sevr Antlaşması imzalanmış olmasına rağmen, hiçbir zaman Osmanlı Devleti veya yeni Türk devleti tarafından onaylanmadığı, uygulanmadığı ve yerine başka bir antlaşma (Lozan) geçtiği için "ölü doğmuş" olarak adlandırılır. Yani, hukuken ve fiilen hiçbir zaman geçerlilik kazanmamıştır.
Seçenekleri değerlendirecek olursak:
- A) Hiçbir zaman yürürlüğe girememiş olması: Bu açıklama, antlaşmanın "ölü doğmuş" olmasının temel nedenini tam olarak ifade eder. İmzalanmış olsa da, onaylanmadığı ve uygulanamadığı için hukuki geçerlilik kazanamamıştır.
- B) Çok kısa süre yürürlükte kalması: Bu ifade yanlıştır, çünkü antlaşma hiçbir zaman yürürlüğe girmemiştir.
- C) Sadece birkaç devlet tarafından onaylanması: Antlaşmanın yürürlüğe girmemesi, onaylayan devlet sayısından ziyade, Osmanlı Devleti'nin kendisi tarafından onaylanmaması ve Türk Kurtuluş Savaşı'nın başarısı ile ilgilidir.
- D) Uluslararası arenada tanınmaması: Antlaşma, İtilaf Devletleri tarafından imzalandığı için uluslararası bir metin olarak var olmuştur, ancak asıl sorun Osmanlı Devleti'nin iç dinamikleri ve antlaşmayı reddetmesidir.
Cevap A seçeneğidir.
