Sevgili öğrenciler, bu soruda dış kuvvetlerin yeryüzünü şekillendirme süreçlerinden biri olan aşındırma (erozyon) faaliyetleri sonucunda oluşan yer şekillerini bulmamız isteniyor. Dış kuvvetler; akarsular, buzullar, rüzgarlar, dalgalar ve akıntılar gibi doğal etkenlerdir.
- A) Ova: Ovalar, genellikle akarsuların taşıdığı alüvyonları (kum, kil, çakıl) biriktirmesiyle oluşan geniş ve düz alanlardır. Bazen tektonik hareketlerle de oluşabilirler (çöküntü ovaları). Dolayısıyla ova, bir birikim şeklidir, aşındırma değil.
- B) Plato: Platolar, akarsular tarafından derin vadilerle yarılmış, çevresine göre yüksekte kalmış geniş düzlüklerdir. Genellikle tektonik yükselmeler sonucu oluşurlar ve akarsular tarafından aşındırılırlar ancak platonun kendisi bir aşındırma şekli olarak değil, bir coğrafi birim olarak tanımlanır. Platonun oluşumu doğrudan bir aşındırma faaliyeti sonucu değildir.
- C) Moren: Morenler, buzulların hareket ederken kopardığı, taşıdığı ve biriktirdiği kayaç ve toprak yığınlarıdır. Buzulların birikim faaliyetleri sonucunda oluşurlar. Bu nedenle bir aşındırma şekli değildir.
- D) Dev kazanı: Dev kazanları, akarsuların şelale veya çağlayan oluşturduğu yerlerde, suyun yüksekten düşerken yatağı aşındırması ve taşıdığı kum, çakıl gibi malzemelerle birlikte kayaları oyarak oluşturduğu derin çukurlardır. Bu, akarsuların doğrudan bir aşındırma faaliyetidir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, dev kazanı dış kuvvetlerden akarsuların aşındırma faaliyetleri sonucunda oluşan bir yer şeklidir.
Cevap D seçeneğidir.
