Sınıf Öğretmenliği atama puanları Test 1

🎓 Sınıf Öğretmenliği atama puanları Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, Sınıf Öğretmenliği atama puanları Test 1'de karşılaşabileceğiniz Türkçe ve Matematik konularının temel bilgilerini sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Amacımız, sınavda bu konulara yönelik soruları çözerken size pratik bir rehber sunmaktır.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Fiil anlamını taşımasına rağmen kip ve kişi eki almazlar, cümle içinde yan cümlecik kurarlar.

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur.
  • Örnek: Kitap okumak en sevdiğim şeydir. (mak)
  • Örnek: Onun gülüşü içimi ısıtır. (ış)
  • Örnek: Buraya gelmesi beni şaşırttı. (me)
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur ve kendisinden sonraki ismi niteler.
  • Örnek: Gelen misafirleri karşıladık. (en)
  • Örnek: Yazılacak çok ödevim var. (acak)
  • Örnek: Çalışmış öğrenci her zaman başarılı olur. (mış)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ip, -arak, -meden, -ince, -ken, -alı, -dıkça, -r...mez, -esiye, -e...e" gibi ekler gelerek oluşur ve fiili durum veya zaman yönünden belirtir.
  • Örnek: Koşarak eve gitti. (arak)
  • Örnek: Gülmeden duramadı. (meden)
  • Örnek: Film bitince uyudu. (ince)

⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsi ekleri kalıcı isim oluşturabilir ve bu durumda artık fiilimsi sayılmazlar (örn: dondurma, çakmak, dolma). Ayrıca, sıfat-fiillerden sonra isim düşerse adlaşmış sıfat-fiil olurlar (örn: Gelenler otursun -> Gelen insanlar otursun).

📝 Cümle Çeşitleri

Cümleler, yüklemin türüne, yerine, anlamına ve yapısına göre farklı şekillerde sınıflandırılır. Bu sınıflandırmaları bilmek, cümleleri doğru analiz etmenizi sağlar.

• Yüklemin Türüne Göre:
  • Fiil (Eylem) Cümlesi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümledir. (Örnek: Çocuklar bahçede oynuyor.)
  • İsim Cümlesi: Yüklemi isim veya isim soylu bir sözcük olan cümledir. (Örnek: Hava bugün çok güzeldi.)
• Yüklemin Yerine Göre:
  • Kurallı (Düz) Cümle: Yüklemi sonda olan cümledir. (Örnek: Kitabı dün bitirdim.)
  • Devrik Cümle: Yüklemi sonda olmayan (başta veya ortada) cümledir. (Örnek: Bitirdim kitabı dün.)
  • Eksiltili Cümle: Yüklemi söylenmemiş, okuyucunun tamamlamasını bekleyen cümledir. Genellikle üç nokta (...) ile gösterilir. (Örnek: Karşımda masmavi bir deniz...)
• Anlamına Göre:
  • Olumlu Cümle: Eylemin gerçekleştiğini veya yargının var olduğunu bildiren cümledir. (Örnek: Ders çalıştım.)
  • Olumsuz Cümle: Eylemin gerçekleşmediğini veya yargının olmadığını bildiren cümledir. "-me, -ma" ekleri, "yok, değil" kelimeleri veya "ne...ne" bağlacı ile yapılır. (Örnek: Ders çalışmadım. / Param yok.)
  • Soru Cümlesi: Bir soru anlamı taşıyan cümledir. (Örnek: Nereye gidiyorsun?)
  • Ünlem Cümlesi: Şaşkınlık, sevinç, korku gibi duyguları anlatan cümledir. (Örnek: Eyvah, anahtarımı unuttum!)
• Yapısına Göre: (Bu kısım genellikle biraz daha detaylıdır, temel düzeyde bilinmesi gerekenler)
  • Basit Cümle: Tek bir yargı (tek yüklem) bildiren ve içinde fiilimsi veya yan cümlecik bulunmayan cümledir. (Örnek: Çocuk top oynadı.)
  • Birleşik Cümle: Bir temel cümle ve en az bir yan cümlecikten oluşan cümledir. Yan cümlecikler genellikle fiilimsilerle, "ki" bağlacıyla veya şart ekiyle kurulur. (Örnek: Kitap okuyan herkes başarılı olur. - "okuyan" fiilimsi)

💡 İpucu: Bir cümlenin yapısını belirlerken ilk olarak yüklem sayısına ve fiilimsi olup olmadığına bakmak işinizi kolaylaştırır.

📐 Rasyonel Sayılar

Rasyonel sayılar, $a$ bir tam sayı ve $b$ sıfırdan farklı bir tam sayı olmak üzere, $rac{a}{b}$ şeklinde yazılabilen sayılardır. Kesirler, ondalık sayılar ve tam sayılar rasyonel sayıları kapsar.

• Rasyonel Sayılarda Dört İşlem:
  • Toplama/Çıkarma: Paydalar eşitse paylar toplanır/çıkarılır. Eşit değilse paydalar eşitlenir.
    • Örnek: $rac{1}{3} + rac{2}{3} = rac{1+2}{3} = rac{3}{3} = 1$
    • Örnek: $rac{1}{2} - rac{1}{4} = rac{2}{4} - rac{1}{4} = rac{1}{4}$
  • Çarpma: Paylar kendi arasında, paydalar kendi arasında çarpılır.
    • Örnek: $rac{2}{3} \times rac{1}{4} = rac{2 \times 1}{3 \times 4} = rac{2}{12} = rac{1}{6}$
  • Bölme: Birinci kesir aynen yazılır, ikinci kesir ters çevrilip çarpılır.
    • Örnek: $rac{1}{2} \div rac{3}{4} = rac{1}{2} \times rac{4}{3} = rac{4}{6} = rac{2}{3}$
• Ondalık Sayılar: Paydası 10'un kuvveti (10, 100, 1000...) olan kesirlerin virgülle gösterimidir.
  • Örnek: $rac{3}{10} = 0.3$
  • Örnek: $rac{1}{4} = rac{25}{100} = 0.25$
• Devirli Ondalık Sayılar: Ondalık kısmındaki rakamların belirli bir düzende tekrar ettiği sayılardır.
  • Devirli ondalık sayıyı rasyonel sayıya çevirme formülü: $rac{Tüm Sayı - Devretmeyen Kısım}{Devreden Kadar 9, Devretmeyen Kadar 0}$
  • Örnek: $0.\overline{3} = rac{3-0}{9} = rac{3}{9} = rac{1}{3}$
  • Örnek: $1.2\overline{5} = rac{125-12}{90} = rac{113}{90}$

💡 İpucu: İşlem önceliğine dikkat edin: Parantez içi, Üslü Sayılar, Çarpma/Bölme, Toplama/Çıkarma. Aynı seviyedeki işlemler soldan sağa yapılır. Negatif sayılarla işlem yaparken işaretlere özellikle dikkat edin.

📈 Üslü ve Köklü Sayılar

Matematikte sayıları daha kısa ve pratik ifade etmek için üslü ve köklü sayılar kullanılır. Bu kavramlar, birçok problemde karşınıza çıkacaktır.

• Üslü Sayılar: Bir sayının kendisiyle kaç kez çarpıldığını gösteren ifadedir. $a^n$ şeklinde gösterilir, burada $a$ taban, $n$ ise üsttür (kuvvet).
  • $a^n = a \times a \times ... \times a$ ($n$ tane $a$'nın çarpımı)
  • Örnek: $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$
  • Özellikler:
    • $a^0 = 1$ (Sıfırdan farklı her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir.)
    • $a^1 = a$
    • $a^{-n} = rac{1}{a^n}$ (Negatif üs, sayıyı ters çevirir.)
    • $(a^m)^n = a^{m \times n}$ (Üssün üssü çarpılır.)
    • $a^m \times a^n = a^{m+n}$ (Tabanlar aynıysa üsler toplanır.)
    • $rac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$ (Tabanlar aynıysa üsler çıkarılır.)
    • $(a \times b)^n = a^n \times b^n$
• Köklü Sayılar: Bir sayının hangi sayının belirli bir kuvveti olduğunu bulma işlemidir. $\sqrt[n]{a}$ şeklinde gösterilir, burada $n$ kök derecesi, $a$ ise kök içindeki sayıdır. $n=2$ olduğunda karekök olarak adlandırılır ve $n$ yazılmaz ($\sqrt{a}$).
  • Örnek: $\sqrt{25} = 5$ (Çünkü $5^2 = 25$)
  • Örnek: $\sqrt[3]{8} = 2$ (Çünkü $2^3 = 8$)
  • Özellikler:
    • $\sqrt[n]{a^m} = a^{rac{m}{n}}$ (Köklü sayı üslü sayıya çevrilebilir.)
    • $\sqrt[n]{a \times b} = \sqrt[n]{a} \times \sqrt[n]{b}$
    • $\sqrt[n]{rac{a}{b}} = rac{\sqrt[n]{a}}{\sqrt[n]{b}}$
    • $a\sqrt{x} \pm b\sqrt{x} = (a \pm b)\sqrt{x}$ (Kök içleri ve kök dereceleri aynıysa katsayılar toplanır/çıkarılır.)
    • Kök dışına çıkarma: $\sqrt{a^2 b} = a\sqrt{b}$

⚠️ Dikkat: Köklü sayılarda toplama ve çıkarma yapabilmek için kök içlerinin ve kök derecelerinin aynı olması şarttır. Farklıysa işlem yapılamaz.