Sevgili öğrenciler, bu soruda akarsuların taşıdığı malzemeleri deniz veya göl kenarında biriktirmesiyle oluşan yer şeklini bulmamız isteniyor. Şimdi adım adım bu yer şeklini ve diğer seçenekleri inceleyelim:
- Akarsuların Taşıma ve Biriktirme Süreci: Akarsular, yatakları boyunca akarken toprağı, kumu, çakılı ve diğer küçük parçacıkları (sedimentleri) aşındırır ve beraberinde taşır. Akarsuyun hızı azaldığında, özellikle deniz, göl veya büyük bir akarsu gibi durgun su kütleleriyle birleştiği yerlerde, taşıdığı bu malzemeleri çökelterek biriktirmeye başlar.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Buzul vadisi: Buzulların aşındırmasıyla oluşan, genellikle "U" şeklinde kesite sahip vadilerdir. Akarsu biriktirmesiyle değil, buzulların aşındırıcı etkisiyle meydana gelirler.
- B) Delta: Akarsuların taşıdığı alüvyonları (kum, kil, çakıl gibi malzemeler) deniz, göl veya büyük bir akarsu ile birleştiği yerde biriktirmesiyle oluşan, genellikle üçgen veya yelpaze şeklindeki verimli düzlüklerdir. Soruda anlatılan süreçle birebir örtüşmektedir.
- C) Peribacası: Volkanik tüflerin ve lavların rüzgar ve su aşındırmasıyla oluşan, şapkalı veya şapkasız, konik şekilli doğal oluşumlardır. Akarsu biriktirmesiyle değil, volkanik kayaçların farklı dirençleri ve dış kuvvetlerin aşındırmasıyla oluşurlar.
- D) Kırgıbayır (Badlands): Kurak ve yarı kurak bölgelerde, bitki örtüsünden yoksun, kolay aşınabilen arazilerin sel suları tarafından derin ve sık yarıklarla parçalanmasıyla oluşan engebeli arazilerdir. Akarsu biriktirmesi değil, sel sularının aşındırmasıyla ilgilidir.
- Doğru Cevabın Belirlenmesi: Akarsuların taşıdığı malzemeleri deniz veya göl kenarında biriktirmesiyle oluşan yer şekli, yukarıdaki açıklamalara göre "Delta"dır. Deltalar, akarsuyun getirdiği verimli alüvyonlar sayesinde tarım için oldukça elverişli alanlardır.
Cevap B seçeneğidir.
