Sevgili öğrenciler, Anadolu, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, çok zengin bir coğrafyadır. Bu soruda, bu kadim topraklarda kurulan ilk büyük ve organize uygarlığı bulmaya çalışacağız. Hadi, seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- Anadolu'nun Tarihi Önemi: Anadolu, Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü görevi görmüş, verimli toprakları ve stratejik konumu sayesinde tarih öncesi çağlardan itibaren yerleşimlere sahne olmuştur. Bu durum, burada birçok farklı kültür ve uygarlığın gelişmesine zemin hazırlamıştır. "İlk uygarlık" derken, genellikle merkezi bir devlete, yazılı kültüre ve organize bir toplumsal yapıya sahip olan medeniyetler kastedilir.
- A) Hititler: MÖ 17. yüzyıl civarında Anadolu'da güçlü bir devlet kurmuş ve MÖ 14. yüzyılda bir imparatorluk haline gelmişlerdir. Başkentleri Hattuşa (Çorum yakınları) olan Hititler, yazılı hukuk kuralları, gelişmiş devlet yönetimi ve askeri güçleriyle bilinen önemli bir uygarlıktır. Mezopotamya uygarlıklarıyla etkileşim içinde olmuşlar ve Mısır ile tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması'nı imzalamışlardır. Anadolu'da kurulan ilk büyük ve merkeziyetçi devlet yapısına sahip uygarlık olarak kabul edilirler.
- B) Frigler: Hitit İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra, MÖ 8. yüzyılda Orta Anadolu'da ortaya çıkmışlardır. Başkentleri Gordion olan Frigler, özellikle ahşap işçiliği ve dokumacılıkta ileri gitmişlerdir. Dolayısıyla Hititlerden çok daha sonra kurulmuşlardır.
- C) Lidyalılar: MÖ 7. yüzyılda Batı Anadolu'da kurulmuşlardır. Başkentleri Sard olan Lidyalılar, tarihte parayı ilk kez kullanan uygarlık olarak bilinirler. Onlar da Friglerden sonra, yani Hititlerden çok daha geç bir dönemde ortaya çıkmışlardır.
- D) İyonlar: MÖ 11. yüzyıldan itibaren Batı Anadolu kıyılarında şehir devletleri (polisler) şeklinde yaşamışlardır. Birleşik bir imparatorluk veya krallık kurmaktan ziyade, bağımsız şehir devletleri halinde var olmuşlar ve deniz ticareti ile felsefe, bilim ve sanatta önemli gelişmeler kaydetmişlerdir. Ancak "ilk uygarlık" tanımına uyan merkezi bir devlet yapısına sahip değillerdir ve Hititlerden sonraki bir döneme denk gelirler.
- E) Urartular: MÖ 9. yüzyılda Doğu Anadolu'da kurulmuşlardır. Başkentleri Tuşpa (Van) olan Urartular, madencilik ve kale mimarisinde oldukça gelişmişlerdir. Onlar da Hititlerden çok sonra ortaya çıkmışlardır.
- Sonuç: Yukarıdaki bilgilere baktığımızda, Anadolu'da kurulan ilk büyük ve organize uygarlığın Hititler olduğunu açıkça görmekteyiz. Diğer seçeneklerdeki uygarlıklar, Hititlerden daha sonraki dönemlerde ortaya çıkmışlardır.
Cevap A seçeneğidir.
