Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda "dönülmez" sözcüğünün hangi fiilimsi türünde olduğunu bulacağız. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Haydi adım adım inceleyelim:
- 1. Fiilimsi Nedir, Hatırlayalım: Fiilimsiler (eylemsiler), fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek türetilen, fiilin özelliklerini (kip, kişi eki almazlar) kaybetmeden isim, sıfat veya zarf gibi görev yapan sözcüklerdir. Üç temel fiilimsi türü vardır: isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.
- 2. "Dönülmez" Sözcüğünün Kökünü Bulalım: "Dönülmez" sözcüğünün kökü "dönmek" fiilidir. Üzerine "-ül" (edilgenlik eki) ve "-mez" eklerini almıştır. Yani, bir fiil kökünden türemiştir.
- 3. Cümledeki Görevini İnceleyelim: "Dönülmez akşamın ufkundayız." cümlesinde "dönülmez" sözcüğü, "akşam" kelimesini nitelemektedir. "Nasıl bir akşam?" diye sorduğumuzda cevabı "dönülmez akşam" olur. Bir ismi niteleyen sözcüklere sıfat denir.
- 4. Sıfat-fiil (Ortac) Eklerini Hatırlayalım: Sıfat-fiiller, fiillere gelerek onları sıfat yapan eklerdir. En bilinen sıfat-fiil ekleri şunlardır: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş (kodlaması: Anası mezar dikecekmiş).
- 5. "Dönülmez" Sözcüğündeki Eki Tanıyalım: "Dönülmez" sözcüğündeki "-mez" eki, yukarıda saydığımız sıfat-fiil eklerinden biridir. Bu ek, fiile gelerek onu olumsuzluk anlamı taşıyan bir sıfata dönüştürmüştür.
- 6. Sonuca Ulaşalım: "Dönülmez" sözcüğü, bir fiil kökünden türemiş, sıfat-fiil eki olan "-mez" ekini almış ve cümlede bir ismi (akşam) niteleyerek sıfat görevi gördüğü için bir sıfat-fiildir.
Cevap B seçeneğidir.
