sıfat fiil örnekleri Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil kullanılmıştır?

A) Kitap okumayı severim.
B) Yemek yiyip dışarı çıktı.
C) Kırılmış kalpler onarılır.
D) Sabah yürüyüşü yapalım.

Bu soruda, cümlelerdeki fiilimsileri (eylemsileri) tanımamız ve özellikle sıfat-fiili bulmamız istenmektedir. Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan ve cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Sıfat-fiiller (ortaçlar) ise fiillere gelerek onları sıfat yapan eklerdir. Başlıca sıfat-fiil ekleri şunlardır: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş (anası mezar dikecekmiş).

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Kitap okumayı severim.

  Bu cümlede "okumayı" kelimesi "oku-" fiil köküne "-ma" ekini almıştır. "-ma, -ış, -mak" ekleri isim-fiil (mastar) ekleridir. Burada "okuma" eyleminin adı olarak kullanılmış ve cümlede nesne görevindedir. Dolayısıyla bu bir isim-fiildir.

• B) Yemek yiyip dışarı çıktı.

  Bu cümlede "yiyip" kelimesi "ye-" fiil köküne "-ip" ekini almıştır. "-ip, -arak, -meden, -ken" gibi ekler zarf-fiil (bağ-fiil) ekleridir. Bu kelime, "çıkma" eyleminin nasıl gerçekleştiğini belirterek zarf görevinde kullanılmıştır. Dolayısıyla bu bir zarf-fiildir.

• C) Kırılmış kalpler onarılır.

  Bu cümlede "kırılmış" kelimesi "kır-" fiil köküne "-mış" ekini almıştır. "-mış" eki, yukarıda da belirttiğimiz gibi bir sıfat-fiil ekidir. "Kırılmış" kelimesi, kendisinden sonra gelen "kalpler" ismini nitelemektedir (Hangi kalpler? Kırılmış kalpler). Yani bir ismin sıfatı olarak kullanılmıştır. Bu nedenle "kırılmış" kelimesi bir sıfat-fiildir.

• D) Sabah yürüyüşü yapalım.

  Bu cümlede "yürüyüşü" kelimesi "yürü-" fiil köküne "-üş" ekini almıştır. "-üş" eki de "-ma" ve "-mak" gibi isim-fiil eklerinden biridir. "Yürüyüş" kelimesi, bir eylemin adı olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla bu bir isim-fiildir.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sıfat-fiilin kullanıldığı cümlenin C seçeneği olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap C seçeneğidir.