Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir tamlama yanlışı vardır?
A) Okulun bahçesi çok güzeldi.
B) Öğretmenler odası kalabalıktı.
C) Sınıfın kapısı açıktı.
D) Duvarın rengi solmuştu.
E) Arabanın sahibi ortada yoktu.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden tamlama yanlışı olan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "tamlama" kavramını ve çeşitlerini hatırlayalım:
- İsim Tamlaması: İki veya daha fazla ismin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturmasıdır. Tamlamalar, tamlayan ve tamlanan olmak üzere iki temel öğeden oluşur.
- Belirtili İsim Tamlaması: Hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı tamlamalardır. Tamlayan "-ın, -in, -un, -ün" ekini, tamlanan ise "-ı, -i, -u, -ü" ekini alır. (Örnek: okulun bahçesi)
- Belirtisiz İsim Tamlaması: Sadece tamlananın ek aldığı, tamlayanın ek almadığı tamlamalardır. Tamlanan "-ı, -i, -u, -ü" ekini alır. (Örnek: öğretmenler odası)
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) Okulun bahçesi çok güzeldi.
- Buradaki tamlama "Okulun bahçesi"dir. "Okulun" (tamlayan) "-un" ekini, "bahçesi" (tamlanan) "-i" ekini almıştır. Bu, kurallara uygun bir belirtili isim tamlamasıdır. Dolayısıyla bu cümlede bir tamlama yanlışı yoktur.
- B) Öğretmenler odası kalabalıktı.
- Buradaki tamlama "Öğretmenler odası"dır. "Öğretmenler" (tamlayan) ek almamış, "odası" (tamlanan) "-ı" ekini almıştır. Bu, kurallara uygun bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Dolayısıyla bu cümlede bir tamlama yanlışı yoktur.
- C) Sınıfın kapısı açıktı.
- Buradaki tamlama "Sınıfın kapısı"dır. "Sınıfın" (tamlayan) "-ın" ekini, "kapısı" (tamlanan) "-ı" ekini almıştır. Bu, kurallara uygun bir belirtili isim tamlamasıdır. Dolayısıyla bu cümlede bir tamlama yanlışı yoktur.
- D) Duvarın rengi solmuştu.
- Buradaki tamlama "Duvarın rengi"dir. "Duvarın" (tamlayan) "-ın" ekini, "rengi" (tamlanan) "-i" ekini almıştır. Bu, kurallara uygun bir belirtili isim tamlamasıdır. Dolayısıyla bu cümlede bir tamlama yanlışı yoktur.
- E) Arabanın sahibi ortada yoktu.
- Buradaki tamlama "Arabanın sahibi"dir. "Arabanın" (tamlayan) "-ın" ekini, "sahibi" (tamlanan) "-i" ekini almıştır. Yapısal olarak bir belirtili isim tamlaması gibi görünse de, Türkçede bazı durumlarda "sahip" kelimesiyle kurulan tamlamalarda belirtisiz isim tamlaması kullanmak daha yaygın ve doğru kabul edilir. "Ev sahibi", "dükkan sahibi", "iş yeri sahibi" gibi ifadeler belirtisiz isim tamlaması şeklinde kurulur ve bu kullanımlar daha doğaldır. "Araba sahibi" de bu türden bir kullanımdır ve "arabanın sahibi" yerine tercih edilir. "Araba sahibi" ifadesi, birleşik isim gibi kalıplaşmış bir anlam taşır. Bu nedenle, "Arabanın sahibi" şeklindeki belirtili isim tamlaması, bir tamlama yanlışı olarak kabul edilir. Doğrusu "Araba sahibi ortada yoktu." şeklinde olmalıdır.
Cevap E seçeneğidir.
