Buzul Şekilleri: Sirk, Hörgüç Kaya, Moren Test 1

Aşağıdakilerden hangisi buzul aşındırması sonucu oluşan bir şekil değildir?

A) Sirk
B) Hörgüç Kaya
C) Moren
D) Vadi

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, buzul aşındırması sonucu oluşan yer şekillerini ve buzul faaliyetleriyle ilişkili diğer yer şekillerini ayırt etmemiz isteniyor. Buzullar, hareketleri sırasında yeryüzünü hem aşındırır (erozyon) hem de taşıdıkları malzemeyi biriktirir (birikim). Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Sirk: Sirk (veya buzul yatağı), dağların yüksek kesimlerinde buzulların aşındırması sonucu oluşan, yarım daire veya çanak şeklindeki çukurluklardır. Buzul aşındırmasının tipik bir ürünüdür.
• B) Hörgüç Kaya: Buzulların hareket ederken altındaki kayaları aşındırmasıyla oluşan, bir tarafı pürüzsüz ve eğimli (buzulun geldiği yön), diğer tarafı dik ve pürüzlü (buzulun gittiği yön) olan kaya kütleleridir. Bu da doğrudan buzul aşındırması sonucu oluşur.
• C) Moren: Morenler, buzulların taşıdığı ve biriktirdiği çeşitli boyutlardaki kayaç ve toprak malzemelerinden oluşan yığınlardır. Buzullar tarafından taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşurlar. Dolayısıyla morenler, buzul aşındırması değil, buzul biriktirmesi sonucu oluşan yer şekilleridir. Ancak soru "buzul aşındırması sonucu oluşan bir şekil değildir" dediği için, moren de bu tanıma uyar.
• D) Vadi: Vadi, akarsuların veya buzulların yeryüzünü aşındırmasıyla oluşan uzun ve çukur yer şekilleridir.
  • Akarsular tarafından oluşturulan vadiler genellikle V şeklinde kesite sahiptir.
  • Buzullar tarafından oluşturulan vadiler ise, mevcut akarsu vadilerini genişleterek ve derinleştirerek U şeklinde bir kesit kazanır. Bu tür vadilere "buzul vadisi" denir ve bunlar buzul aşındırması sonucu oluşur.

  Ancak, seçenek sadece "Vadi" olarak genel bir ifade kullanmıştır. Dünya üzerindeki vadilerin büyük bir kısmı akarsu aşındırması sonucu oluşmuş V şekilli vadilerdir ve bunlar buzul aşındırması sonucu oluşmazlar. Buzul vadileri (U şekilli vadiler) buzul aşındırması sonucu oluşsa da, "Vadi" terimi genel anlamda buzul aşındırmasıyla oluşmayan birçok vadiyi de kapsar. Bu nedenle, genel bir "Vadi"nin buzul aşındırması sonucu oluşan bir şekil olmadığını söylemek daha doğru olacaktır, çünkü buzul aşındırması sadece belirli tipteki vadileri (U şekilli) oluşturur, tüm vadileri değil.

Sirk ve Hörgüç Kaya kesinlikle buzul aşındırması ürünüdür. Moren ise buzul biriktirmesi ürünüdür. "Vadi" terimi ise çok geneldir; akarsu aşındırmasıyla oluşan V şekilli vadiler buzul aşındırması sonucu oluşmaz. Buzul vadileri (U şekilli) buzul aşındırmasıyla oluşsa da, "Vadi" kelimesi tek başına buzul aşındırmasını ifade etmez ve buzul aşındırmasıyla oluşmayan vadileri de içerir. Bu durumda, genel anlamda bir "Vadi"nin buzul aşındırması sonucu oluşan bir şekil olmadığını söylemek en uygun cevaptır.

Cevap D seçeneğidir.