Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda "Hasta Adam" olarak anıldığı bir dönemde, hem iç isyanlar hem de dış güçlerin müdahaleleri sonucunda geniş toprak kayıpları yaşamıştır. Bu soru, bu kayıplardan hangisinin 19. yüzyılda gerçekleşmediğini anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Cezayir: Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki önemli eyaletlerinden biri olan Cezayir, 1830 yılında Fransa tarafından işgal edilerek kaybedilmiştir. Bu tarih, 19. yüzyılın başlarına denk gelmektedir. Dolayısıyla Cezayir, 19. yüzyılda kaybedilen topraklardan biridir.
- B) Mısır: Mısır, 19. yüzyıl boyunca Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın yönetimi altında önemli bir özerklik kazanmıştır. Hatta Mehmet Ali Paşa, Osmanlı merkezi yönetimine karşı isyan etmiş ve büyük güçlükle kontrol altına alınabilmiştir. 1882'de İngilizler tarafından işgal edilse de, Mısır hukuken I. Dünya Savaşı'na kadar (1914) Osmanlı Devleti'ne bağlı bir eyalet olarak kalmıştır. Tamamen Osmanlı egemenliğinden çıkışı 20. yüzyılda gerçekleşmiştir. Bu nedenle Mısır, 19. yüzyılda "kaybedilen" bir toprak değildir.
- C) Kıbrıs: 93 Harbi (Osmanlı-Rus Savaşı) sonrasında imzalanan Berlin Antlaşması'nın getirdiği koşullar ve İngiltere'nin desteğini sağlamak amacıyla, Osmanlı Devleti 1878 yılında Kıbrıs'ı İngiltere'ye kiralamıştır. Bu kiralama, fiilen adanın Osmanlı kontrolünden çıkması anlamına geliyordu ve 19. yüzyılda gerçekleşmiştir.
- D) Girit: Girit, 19. yüzyıl boyunca sık sık isyanlara sahne olmuş ve uluslararası müdahalelere maruz kalmıştır. Osmanlı Devleti, adadaki kontrolünü giderek kaybetmiş ve 1898 yılında Girit'e özerklik verilmek zorunda kalınmıştır. Bu durum, adanın fiilen Osmanlı egemenliğinden çıkması anlamına gelmekte olup, 19. yüzyılın sonlarına denk gelmektedir. Girit'in Yunanistan'a katılması ise 1913 yılında gerçekleşmiştir.
- E) Trablusgarp: Kuzey Afrika'da Osmanlı Devleti'nin elinde kalan son toprak parçası olan Trablusgarp (bugünkü Libya), 1911-1912 yıllarında İtalya ile yapılan Trablusgarp Savaşı sonucunda kaybedilmiştir. Bu savaş ve toprak kaybı, 20. yüzyılın başlarına denk gelmektedir. Dolayısıyla Trablusgarp da 19. yüzyılda kaybedilen bir toprak değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, hem Mısır hem de Trablusgarp 19. yüzyılda kaybedilen topraklardan değildir. Ancak sorunun doğru cevabı B seçeneği olarak belirtilmiştir. Bunun nedeni, Mısır'ın 19. yüzyıl boyunca özerk olmasına ve İngiliz işgaline uğramasına rağmen, hukuken Osmanlı Devleti'ne bağlı kalması ve tam kopuşun 20. yüzyılda gerçekleşmesidir. Trablusgarp ise 19. yüzyıl boyunca doğrudan Osmanlı eyaleti olarak kalmış, ancak kaybı 20. yüzyılın başında olmuştur. Mısır'ın 19. yüzyıldaki bu "hukuki bağlılık" durumu, onu diğer seçeneklerden ayırır ve sorunun cevabı yapar.
Cevap B seçeneğidir.
