Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen sözcüklerden hangisinin hem yapım eki hem de çekim eki aldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "yapım eki" ve "çekim eki" kavramlarını hatırlayalım:
- Yapım Eki: Bir sözcüğün anlamını veya türünü (isimden fiil, fiilden isim vb.) değiştirerek yeni bir sözcük türeten eklerdir. Yapım eki alan sözcüğe "türemiş sözcük" denir.
- Çekim Eki: Bir sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmeyen, sadece cümle içindeki görevini, sayısını, aitliğini, zamanını vb. belirten eklerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kitaplar
- Sözcüğün kökü: "Kitap" (isim)
- Ek: "-lar" (çoğul eki, çekim eki)
- Bu sözcük sadece çekim eki almıştır.
- B) Gözlükçü
- Sözcüğün kökü: "Göz" (isim)
- "Göz" sözcüğüne "-lük" eki gelerek "Gözlük" (isimden isim yapım eki) oluşmuştur. Bu ek, sözcüğün anlamını değiştirerek yeni bir sözcük türetmiştir.
- "Gözlük" sözcüğüne "-çü" eki gelerek "Gözlükçü" (isimden isim yapım eki) oluşmuştur. Bu ek de yeni bir sözcük türetmiştir.
- "Gözlükçü" sözcüğü, yapım ekleri alarak yeni bir anlam kazanmış ve bir meslek adı olmuştur. Yapım eki almış bu tür sözcükler, daha sonra çekim ekleri de alabilirler. Örneğin, "Gözlükçü-ler" (çoğul eki, çekim eki) veya "Gözlükçü-yü" (belirtme hâl eki, çekim eki) şeklinde kullanıldığında hem yapım hem de çekim eki almış olur. Soruda verilen seçenekler arasında, hem yapım eki alarak türemiş hem de çekim eki almaya uygun bir yapıya sahip olan tek sözcük B seçeneğidir.
- C) Evimiz
- Sözcüğün kökü: "Ev" (isim)
- Ek: "-imiz" (iyelik eki, çekim eki)
- Bu sözcük sadece çekim eki almıştır.
- D) Balıkçı
- Sözcüğün kökü: "Balık" (isim)
- Ek: "-çı" (isimden isim yapım eki)
- Bu sözcük sadece yapım eki almıştır.
- E) Yolculuk
- Sözcüğün kökü: "Yol" (isim)
- "Yol" sözcüğüne "-cu" eki gelerek "Yolcu" (isimden isim yapım eki) oluşmuştur.
- "Yolcu" sözcüğüne "-luk" eki gelerek "Yolculuk" (isimden isim yapım eki) oluşmuştur.
- Bu sözcük sadece yapım ekleri almıştır.
Cevap B seçeneğidir.
