Aşağıdakilerden hangisi 1718 yılında imzalanan Ahmet Paşa Antlaşması'nın temel özelliklerinden biri değildir?
A) Osmanlı Devleti'nin Batı'da toprak kazandığı son antlaşma olması
B) Belgrad'ın Osmanlı Devleti'ne geri verilmesi
C) Rusya ile Azak Denizi'nin paylaşılması
D) Avusturya ile Pasarofça Antlaşması'nın onaylanması
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Osmanlı tarihi antlaşmalarıyla ilgili önemli bir bilgi karışıklığını içermektedir. Öncelikle sorunun temelindeki bu karışıklığı açıklayalım:
- Tarihte 1718 yılında imzalanan antlaşma, Avusturya ve Venedik ile yapılan Pasarofça Antlaşması'dır. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti Batı'da önemli topraklar kaybetmiştir (örneğin Belgrad).
- Ahmet Paşa Antlaşması ise 1732 yılında Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti (İran) arasında imzalanmıştır ve Doğu'daki sınırları düzenlemiştir.
Soru, "1718 yılında imzalanan Ahmet Paşa Antlaşması" diyerek bu iki antlaşmanın adını ve tarihini karıştırmıştır. Bu tür çelişkili sorularda, genellikle ya tarih doğru kabul edilir ve isim hatalı varsayılır ya da isim doğru kabul edilir ve tarih hatalı varsayılır. Seçenekleri incelediğimizde, D seçeneğinin doğrudan "Pasarofça Antlaşması"ndan bahsetmesi, sorunun bu tarihsel karışıklığı test etmeye yönelik olduğunu düşündürmektedir.
Şimdi seçenekleri, soruda adı geçen "Ahmet Paşa Antlaşması"nın (tarihi hatalı olsa bile) bir özelliği olup olmadığına göre değerlendirelim:
- A) Osmanlı Devleti'nin Batı'da toprak kazandığı son antlaşma olması: Ahmet Paşa Antlaşması (1732) Doğu'da Safevilerle yapılmış bir antlaşmadır ve Batı'da toprak kazanımıyla ilgili değildir. Dolayısıyla bu, Ahmet Paşa Antlaşması'nın bir özelliği değildir. (Eğer 1718 Pasarofça Antlaşması'nı kastediyorsa, o antlaşma da Batı'da toprak kaybına yol açmıştır.)
- B) Belgrad'ın Osmanlı Devleti'ne geri verilmesi: Belgrad, 1718 Pasarofça Antlaşması ile kaybedilmiş, 1739 Belgrad Antlaşması ile geri alınmıştır. Ahmet Paşa Antlaşması (1732) ile ilgili bir durum değildir. Dolayısıyla bu, Ahmet Paşa Antlaşması'nın bir özelliği değildir.
- C) Rusya ile Azak Denizi'nin paylaşılması: Azak Denizi meselesi daha çok 1711 Prut Antlaşması ve sonrasındaki gelişmelerle ilgilidir. Ahmet Paşa Antlaşması (1732) ile doğrudan bir bağlantısı yoktur. Dolayısıyla bu, Ahmet Paşa Antlaşması'nın bir özelliği değildir.
- D) Avusturya ile Pasarofça Antlaşması'nın onaylanması: Ahmet Paşa Antlaşması (1732) ile Pasarofça Antlaşması (1718) tamamen farklı iki antlaşmadır. Ahmet Paşa Antlaşması'nın, Pasarofça Antlaşması'nı onaylamak gibi bir işlevi veya özelliği yoktur. Pasarofça Antlaşması, kendi başına Avusturya ile imzalanmış ve onaylanmış bir antlaşmadır. Bu nedenle, soruda adı geçen "Ahmet Paşa Antlaşması"nın temel özelliklerinden biri kesinlikle değildir. Bu seçenek, doğrudan başka bir antlaşmanın adını ve onun onaylanma sürecini içerdiği için, soruda adı geçen "Ahmet Paşa Antlaşması"nın bir özelliği olarak kabul edilemez.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, A, B ve C seçenekleri de "Ahmet Paşa Antlaşması"nın (1732) özellikleri değildir. Ancak D seçeneği, doğrudan başka bir antlaşmanın (Pasarofça Antlaşması) onaylanmasından bahsettiği için, soruda adı geçen "Ahmet Paşa Antlaşması" ile en alakasız ve dolayısıyla onun bir özelliği olamayacak en net ifadedir. Sorunun temelindeki tarih ve isim çelişkisi göz önüne alındığında, D seçeneği bu antlaşmanın bir özelliği olarak kabul edilemez.
Cevap D seçeneğidir.
