Sevgili öğrenciler, bu soruda rüzgarın biriktirme (depozisyon) faaliyetleri sonucunda oluşan yer şekillerini bulmamız isteniyor. Rüzgar, taşıdığı kum ve toz gibi malzemeleri hızının azaldığı veya bir engelle karşılaştığı yerlerde biriktirerek çeşitli yer şekilleri oluşturur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Peri bacaları: Peri bacaları, volkanik tüf ve bazalt gibi farklı dirençteki kayaçların akarsu ve yağmur suları tarafından aşındırılması (erozyon) sonucunda oluşur. Rüzgarın da şekillendirmede etkisi olsa da, ana oluşum süreci aşındırmadır ve suyun etkisi daha baskındır. Bu nedenle rüzgarın biriktirme faaliyeti değildir.
- B) Kumsal: Kumsallar, dalgaların ve akıntıların deniz veya göl kıyılarında kum, çakıl gibi malzemeleri biriktirmesiyle oluşur. Rüzgarın kumsalın oluşumunda doğrudan biriktirici birincil rolü yoktur; daha çok kumsal üzerindeki kumları taşıyarak kumul oluşturabilir. Ancak kumsalın kendisi dalga biriktirmesidir.
- C) Obruk: Obruklar, genellikle kalkerli (kireçtaşı) arazilerde yer altı sularının kireçtaşını eriterek oluşturduğu mağaraların tavanının çökmesiyle oluşan çukurluklardır. Bu oluşum süreci kimyasal çözünme ve çökme ile ilgilidir, rüzgarın biriktirme faaliyeti değildir.
- D) Barkan: Barkan, çöl ve yarı çöl bölgelerinde rüzgarın taşıdığı kumları biriktirmesiyle oluşan hilal şekilli bir kumul türüdür. Rüzgarın sürekli aynı yönden esmesi ve kum miktarının sınırlı olması durumunda meydana gelir. Barkanlar, rüzgarın biriktirme faaliyetlerinin en tipik örneklerinden biridir.
- Bu açıklamalara göre, rüzgarın biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan yer şekli Barkan'dır.
Cevap D seçeneğidir.
