“Bir söz ki, dağları devirir, bir söz ki, gönülleri yeşertir. Kimi zaman bir hançer olur, kimi zaman bir merhem.” Bu dizelerde sözün inceliği, hangi yönleriyle ve hangi söz sanatlarıyla birlikte ele alınmıştır?
A) Gücü ve etkisi; teşbih ve tezat
B) Anlaşılmazlığı ve karmaşıklığı; istiare ve abartma
C) Kısalığı ve özlülüğü; kinaye ve tevriye
D) Yüzeyselliği ve geçiciliği; intak ve teşhis
E) Somutluğu ve gerçekçiliği; mecazımürsel ve telmih
Bu soruyu çözmek için öncelikle dizelerdeki anlamı ve kullanılan söz sanatlarını dikkatlice inceleyelim.
- Dizelerin Anlamı: Dizelerde sözün hem olumlu hem de olumsuz etkileri üzerinde duruluyor. "Dağları devirmek" ve "gönülleri yeşertmek" sözün gücünü ve etkisini vurgularken, "bir hançer olur" ve "bir merhem" ifadeleri sözün zıt etkilerini belirtiyor.
- Söz Sanatları:
- Teşbih (Benzetme): Sözün "bir hançer" veya "bir merhem" gibi benzetmelerle anlatılması teşbih sanatıdır. Burada söz, keskinliği ve iyileştirici özelliği bakımından farklı nesnelere benzetiliyor.
- Tezat (Zıtlık): Sözün hem "dağları devirmesi" hem de "gönülleri yeşertmesi", hem "bir hançer" hem de "bir merhem" olması tezat sanatını oluşturur. Zıt kavramlar bir arada kullanılarak sözün farklı yönleri vurgulanıyor.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Gücü ve etkisi; teşbih ve tezat: Bu seçenek, dizelerdeki anlamı ve kullanılan söz sanatlarını doğru bir şekilde ifade ediyor. Sözün gücü ve etkisi vurgulanırken, teşbih ve tezat sanatlarına da değiniliyor.
- B) Anlaşılmazlığı ve karmaşıklığı; istiare ve abartma: Dizelerde sözün anlaşılmazlığı veya karmaşıklığına dair bir ifade bulunmuyor.
- C) Kısalığı ve özlülüğü; kinaye ve tevriye: Dizelerde sözün kısalığı veya özlülüğü ile ilgili bir durum söz konusu değil.
- D) Yüzeyselliği ve geçiciliği; intak ve teşhis: Dizelerde sözün yüzeyselliği veya geçiciliği vurgulanmıyor.
- E) Somutluğu ve gerçekçiliği; mecazımürsel ve telmih: Dizelerde sözün somutluğu veya gerçekçiliği değil, daha çok soyut etkileri üzerinde duruluyor.
Bu değerlendirmeler sonucunda doğru cevabın A seçeneği olduğu açıkça görülüyor. Sözün gücü ve etkisi teşbih ve tezat sanatlarıyla birlikte ele alınmıştır.
Cevap A seçeneğidir.
