Aşağıdaki hava olaylarından hangisi, küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olarak sıklığı ve şiddeti artan ekstrem hava olayları arasında gösterilemez?
A) Şiddetli kuraklıklar
B) Aşırı sıcak hava dalgaları
C) Kasırga ve tayfunların artan gücü
D) Buzul çağı döngüleri
E) Sel ve taşkın olayları
Küresel iklim değişikliği, insan faaliyetleri sonucunda atmosferdeki sera gazlarının artmasıyla dünya genelinde sıcaklıkların yükselmesi ve iklim sistemlerinde köklü değişiklikler yaşanması durumudur. Bu değişiklikler, "ekstrem hava olayları" olarak adlandırdığımız, normalden çok daha şiddetli veya sık görülen hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artırmaktadır. Soru, bu ekstrem olaylardan hangisinin küresel iklim değişikliğinin doğrudan bir sonucu olarak sıklığı ve şiddeti artan olaylar arasında gösterilemeyeceğini sormaktadır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Şiddetli kuraklıklar: Küresel ısınma, buharlaşmayı artırarak ve yağış rejimlerini değiştirerek bazı bölgelerde kuraklıkların şiddetini ve süresini artırır. Toprak nemi azalır, su kaynakları tükenir. Bu durum, küresel iklim değişikliğinin doğrudan bir sonucudur.
- B) Aşırı sıcak hava dalgaları: Dünya genelindeki ortalama sıcaklık artışı, aşırı sıcak hava dalgalarının daha sık, daha uzun süreli ve daha yoğun yaşanmasına neden olur. Bu, iklim değişikliğinin en belirgin ve doğrudan sonuçlarından biridir.
- C) Kasırga ve tayfunların artan gücü: Okyanus sularının ısınması, kasırga ve tayfun gibi tropikal siklonların oluşumu ve güçlenmesi için daha fazla enerji sağlar. Bu da onların daha yıkıcı hale gelmesine yol açabilir. Bu durum da iklim değişikliğinin bir sonucudur.
- D) Buzul çağı döngüleri: Buzul çağı döngüleri, Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesindeki ve eksen eğikliğindeki doğal ve uzun vadeli değişiklikler (Milankoviç döngüleri) nedeniyle milyonlarca yıldır periyodik olarak meydana gelen doğal iklim değişimleridir. Bu döngüler, on binlerce hatta yüz binlerce yıl süren doğal süreçlerdir ve günümüzdeki insan kaynaklı, hızlı küresel iklim değişikliğinin bir sonucu değildir. Aksine, biz şu anda bir buzul arası dönemdeyiz ve insan etkisiyle bu doğal döngüden farklı bir yöne doğru ilerliyoruz. Dolayısıyla, buzul çağı döngüleri, küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olarak sıklığı ve şiddeti artan ekstrem hava olayları arasında gösterilemez.
- E) Sel ve taşkın olayları: Isınan atmosfer daha fazla nem tutma kapasitesine sahiptir. Bu da bazı bölgelerde ani ve şiddetli yağışların artmasına, dolayısıyla sel ve taşkın olaylarının daha sık ve yıkıcı olmasına neden olur. Bu durum da iklim değişikliğinin bir sonucudur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, buzul çağı döngüleri, küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olarak sıklığı ve şiddeti artan ekstrem hava olayları arasında gösterilemez çünkü bu döngüler doğal ve uzun vadeli iklim süreçleridir.
Cevap D seçeneğidir.
