🎓 9. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı 6. senaryo Test 5 - Ders Notu
Bu ders notu, 9. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı sınavının 6. senaryosuna ait 5. testte yer alan konuları kapsamaktadır. Temel olarak harita bilgisi, coğrafi konum ve koordinat sistemleri üzerinde durulacaktır.
📌 Harita Bilgisi
Haritalar, yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün belirli bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasıdır. Haritalarda kullanılan temel unsurları bilmek önemlidir.
- Ölçek: Harita üzerindeki bir uzunluğun, gerçekte ne kadar mesafeye karşılık geldiğini gösterir. Ölçek ne kadar küçükse, harita o kadar büyük alanı gösterir, ancak detay azalır.
- Lejant: Harita üzerindeki sembollerin ve renklerin ne anlama geldiğini açıklayan bölümdür.
- Yön Oku: Haritanın hangi yöne baktığını gösterir. Genellikle kuzeyi gösterir.
- Koordinat Sistemi: Harita üzerindeki herhangi bir noktanın yerini belirlemek için kullanılan sistemdir (enlem ve boylam).
⚠️ Dikkat: Ölçek hesaplamalarında birimleri (cm, km) doğru kullandığınızdan emin olun.
📌 Coğrafi Konum
Coğrafi konum, bir yerin dünya üzerindeki yerini belirtir. Mutlak konum ve göreceli (özel) konum olmak üzere ikiye ayrılır.
- Mutlak Konum: Bir yerin enlem ve boylam değerleri ile ifade edilen konumudur. Başlangıç meridyenine (Greenwich) ve Ekvator'a göre belirlenir.
- Göreceli (Özel) Konum: Bir yerin kıtalara, denizlere, boğazlara, yer şekillerine, komşularına ve stratejik öneme sahip yerlere göre konumudur.
💡 İpucu: Türkiye'nin göreceli konumunun (üç tarafı denizlerle çevrili olması, önemli ticaret yolları üzerinde bulunması gibi) etkilerini düşünün.
📌 Koordinat Sistemi (Enlem ve Boylam)
Enlem ve boylam, yeryüzündeki herhangi bir noktanın yerini tam olarak belirlememizi sağlayan hayali çizgilerdir.
- Enlem: Ekvator'a paralel olarak çizilen hayali çemberlerdir. Ekvator 0° enlemidir. Kutuplara doğru gidildikçe enlem değerleri artar (90° Kuzey ve 90° Güney).
- Boylam: Greenwich'ten (0° boylam) başlayarak doğuya ve batıya doğru uzanan hayali yarım çemberlerdir. 180° Doğu ve 180° Batı boylamları aynı çizgiyi oluşturur.
- Meridyenler arası mesafe: Sadece Ekvator üzerinde 111 km'dir. Kutuplara doğru gidildikçe azalır.
📝 Not: Enlem değerleri sıcaklık dağılışını etkilerken, boylam değerleri yerel saat farklılıklarına neden olur.
