Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için bir cisme uygulanan kuvvetin yönü ile cismin hareket yönü arasında nasıl bir ilişki olmalıdır?
A) Kuvvet ve hareket yönü birbirine dik olmalıdır.
B) Kuvvet ve hareket yönü aynı doğrultuda olmalıdır.
C) Kuvvet ve hareket yönü zıt olmalıdır.
D) Kuvvet uygulanması yeterlidir, yön önemli değildir.
Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için kuvvet ve hareket arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışalım. İş, bir kuvvetin bir cismi belirli bir mesafe boyunca hareket ettirmesiyle gerçekleşir. Bu hareketin gerçekleşebilmesi için kuvvetin belirli bir yönde uygulanması gerekir.
- A) Kuvvet ve hareket yönü birbirine dik olmalıdır. Bu seçenek doğru değildir. Eğer kuvvet ve hareket yönü birbirine dik ise, kuvvet hareket yönünde bir iş yapmaz. Örneğin, yatay bir zeminde yürüyen bir insan düşünelim. Yerçekimi kuvveti aşağı doğru etki ederken, hareket yatay doğrultudadır. Yerçekimi bu harekete bir iş yapmaz.
- B) Kuvvet ve hareket yönü aynı doğrultuda olmalıdır. Bu seçenek doğrudur. Bir cismi hareket ettirmek için uygulanan kuvvet, hareket yönünde olmalıdır. Örneğin, bir kutuyu ittiğimizde, uyguladığımız kuvvet kutunun hareket yönüyle aynı doğrultudadır ve bu durumda iş yapmış oluruz.
- C) Kuvvet ve hareket yönü zıt olmalıdır. Bu seçenek kısmen doğrudur ancak tam olarak iş yapılması için en uygun durum değildir. Kuvvet ve hareket yönü zıt olduğunda, kuvvet cisme negatif iş yapar, yani cismin hareketini yavaşlatır veya durdurur. Örneğin, frene basan bir araba düşünelim. Fren kuvveti hareket yönüne zıttır ve arabanın yavaşlamasına neden olur. Bu durumda da iş yapılır ancak yapılan iş, hareket enerjisini azaltmaya yöneliktir.
- D) Kuvvet uygulanması yeterlidir, yön önemli değildir. Bu seçenek yanlıştır. Kuvvetin bir iş yapabilmesi için belirli bir yönde uygulanması ve bu yönde bir harekete neden olması gerekir. Sadece kuvvet uygulamak, eğer hareket yoksa veya kuvvet hareket yönüne dikse, fiziksel anlamda iş yapıldığı anlamına gelmez.
Özetle, fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için uygulanan kuvvetin yönü ile cismin hareket yönü aynı doğrultuda olmalıdır. Bu sayede kuvvet, cismi etkili bir şekilde hareket ettirebilir ve iş yapmış olur.
Cevap B seçeneğidir.
