6. Sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı 5. senaryo Test 1

Kitaplar, insan zihnini aydınlatan fenerler gibidir. Tıpkı karanlık bir yolda ilerlerken fenerin bize yol göstermesi gibi, kitaplar da bilgiye ulaşmamızı sağlar. Bu metinde düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?

A) Tanımlama
B) Karşılaştırma
C) Örnekleme
D) Benzetme

Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda metni dikkatlice okuyarak yazarın ne anlatmak istediğini ve bunu hangi yöntemle yaptığını anlamaya çalışmalıyız.

• Öncelikle metni inceleyelim: "Kitaplar, insan zihnini aydınlatan fenerler gibidir. Tıpkı karanlık bir yolda ilerlerken fenerin bize yol göstermesi gibi, kitaplar da bilgiye ulaşmamızı sağlar."
• Burada yazar, "kitaplar" ile "fenerler" arasında bir ilişki kuruyor. Kitapların insan zihnini aydınlatmasını, fenerin karanlıkta yol göstermesine benzetiyor.
• Düşünceyi geliştirme yollarından biri olan benzetme (teşbih), aralarında ilgi bulunan iki farklı şeyden zayıf olanı, güçlü olana benzeterek anlatımı daha etkili ve anlaşılır kılmaktır. Genellikle "gibi", "sanki", "adeta" gibi kelimeler kullanılır.
• Metinde "Kitaplar, insan zihnini aydınlatan fenerler gibidir" ifadesi, kitapları fenerlere benzeterek onların yol gösterici ve aydınlatıcı özelliğini vurgulamaktadır. Bu, doğrudan bir benzetme örneğidir.
• Şimdi diğer seçenekleri de kısaca değerlendirelim:
• Tanımlama: Bir kavramın ne olduğunu açıklayan ifadelerdir. Metinde "Kitap nedir?" veya "Fener nedir?" gibi bir tanım yapılmamıştır.
• Karşılaştırma: İki farklı varlık, kavram veya durum arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymaktır. Metinde iki farklı şey (kitap ve fener) doğrudan karşılaştırılmıyor, birinin özelliği diğerine benzetiliyor.
• Örnekleme: Anlatılan bir düşünceyi somutlaştırmak ve anlaşılır kılmak için örnekler vermektir. Metinde kitaplara veya fenerlere dair somut örnekler verilmemiştir.
• Bu durumda, metinde "kitaplar"ın "fenerler"e benzetilmesi ve bu benzetmenin "gibi" edatıyla yapılması, kullanılan düşünceyi geliştirme yolunun benzetme olduğunu açıkça göstermektedir.

Cevap D seçeneğidir.