Hammurabi Kanunları'nın "göze göz, dişe diş" ilkesine dayanması, bu kanunların hangi özelliğini vurgular?
A) Eşitlikçi olması
B) Kısas esasına dayanması
C) Dinî nitelik taşıması
D) Yazılı olmaması
E) Sadece soyluları kapsaması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Hammurabi Kanunları'nın meşhur "göze göz, dişe diş" ilkesinin, bu kanunların hangi özelliğini vurguladığını anlamaya çalışacağız. Hadi adım adım inceleyelim:
- "Göze göz, dişe diş" ilkesi ne anlama gelir? Bu ilke, bir kişiye verilen zararın aynısının, zararı verene de uygulanması gerektiğini ifade eder. Yani, birine gözünü kaybettiren, kendi gözünü kaybeder; dişini kıran, kendi dişini kaybeder. Bu, işlenen suç ile verilen ceza arasında doğrudan bir denklik, bir misilleme olduğu anlamına gelir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Eşitlikçi olması: Hammurabi Kanunları, "göze göz, dişe diş" ilkesini barındırsa da, sosyal sınıflar arasında eşitlikçi değildi. Örneğin, bir soylunun bir köleye verdiği zarar ile bir kölenin bir soyluya verdiği zarar aynı şekilde cezalandırılmazdı. Bu nedenle, kanunlar genel olarak eşitlikçi değildi.
- B) Kısas esasına dayanması: "Kısas" kelimesi, Arapça kökenli olup "misilleme", "denk ceza" veya "bir suça karşılık aynıyla mukabele etme" anlamına gelir. "Göze göz, dişe diş" ilkesi, tam da bu kısas esasına dayanır. İşlenen suçun aynısının faile uygulanmasıdır. Bu seçenek, ilkenin vurguladığı özelliği doğrudan açıklamaktadır.
- C) Dinî nitelik taşıması: Antik çağ kanunları genellikle tanrılardan ilham aldığı düşünülse de, "göze göz, dişe diş" ilkesi doğrudan kanunların dini niteliğini değil, cezanın uygulama biçimini vurgular. Bu ilke, cezanın adaletini ve orantılılığını (o dönemin anlayışına göre) tanımlar.
- D) Yazılı olmaması: Hammurabi Kanunları, tarihin en eski ve en bilinen yazılı kanunlarından biridir. Büyük bir taş stel üzerine yazılmıştır. Bu nedenle bu seçenek kesinlikle yanlıştır.
- E) Sadece soyluları kapsaması: Hammurabi Kanunları, toplumun farklı kesimlerini (soylular, özgür vatandaşlar, köleler) kapsıyordu, ancak cezalar sosyal statüye göre farklılık gösterebiliyordu. Sadece soyluları kapsaması gibi bir durum söz konusu değildir.
- Sonuç: "Göze göz, dişe diş" ilkesi, işlenen suç ile ceza arasında doğrudan bir misilleme ve denklik olduğunu gösterir. Bu da "kısas" kavramının tam karşılığıdır.
Cevap B seçeneğidir.
