7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı meb 4. senaryo Test 3

"Güneş, batıya doğru eğilmiş, gökyüzünü kızıl ve turuncu tonlarına boyamıştı. Ağaçların gölgeleri uzamış, hafif bir rüzgar yaprakları hışırtıyla dans ettiriyordu. Uzaktan gelen çocuk sesleri, bu huzurlu akşamüstüne neşe katıyordu." Yukarıdaki metinde ağır basan anlatım biçimi ve bu anlatım biçiminin temel amacı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Öyküleyici anlatım; bir olayı okuyucuya yaşatmak.
B) Betimleyici anlatım; varlıkların özelliklerini göz önünde canlandırmak.
C) Açıklayıcı anlatım; bir konuda bilgi vermek.
D) Tartışmacı anlatım; bir düşünceyi savunmak.

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım:

• Öncelikle verilen metni dikkatlice okuyalım ve metnin bize ne anlatmaya çalıştığını anlamaya çalışalım: "Güneş, batıya doğru eğilmiş, gökyüzünü kızıl ve turuncu tonlarına boyamıştı. Ağaçların gölgeleri uzamış, hafif bir rüzgar yaprakları hışırtıyla dans ettiriyordu. Uzaktan gelen çocuk sesleri, bu huzurlu akşamüstüne neşe katıyordu."
• Metinde, bir akşamüstü manzarasının görsel ve işitsel detayları aktarılıyor. "Kızıl ve turuncu tonları", "gölgelerin uzaması" gibi ifadeler görme duyumuza hitap ederken, "yaprakların hışırtısı" ve "çocuk sesleri" işitme duyumuza hitap ediyor. Yazar, bu detayları kullanarak okuyucunun zihninde bir resim canlandırmayı amaçlıyor.
• Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
• A) Öyküleyici anlatım; bir olayı okuyucuya yaşatmak. Öyküleyici anlatım, bir olayın zaman akışı içinde anlatılmasıdır (serim, düğüm, çözüm gibi). Metinde belirli bir olay örgüsü veya karakterlerin yaşadığı bir dizi olay yoktur; sadece bir anın tasviri vardır. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
• B) Betimleyici anlatım; varlıkların özelliklerini göz önünde canlandırmak. Betimleyici anlatım, bir varlığın, yerin veya durumun ayırt edici özelliklerini duyular aracılığıyla (görme, işitme, koklama vb.) okuyucunun zihninde canlandırmayı amaçlar. Metinde de tam olarak bu yapılmıştır; akşamüstü manzarasının renkleri, sesleri, hareketleri detaylı bir şekilde anlatılarak okuyucunun gözünde canlandırılması sağlanmıştır. Bu tanım, metnin içeriğiyle birebir örtüşmektedir.
• C) Açıklayıcı anlatım; bir konuda bilgi vermek. Açıklayıcı anlatım, okuyucuya bir konu hakkında bilgi vermek, onu aydınlatmak amacıyla kullanılır. Metinde herhangi bir konuda bilgi verilmemekte, bir kavram açıklanmamaktadır. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
• D) Tartışmacı anlatım; bir düşünceyi savunmak. Tartışmacı anlatım, bir düşünceyi kanıtlamak, okuyucuyu ikna etmek veya karşıt bir düşünceyi çürütmek amacıyla kullanılır. Metinde herhangi bir düşünce savunulmamakta veya tartışılmamaktadır. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
• Metnin temel amacı, bir anı veya manzarayı tüm detaylarıyla okuyucunun zihninde canlandırmak olduğundan, ağır basan anlatım biçimi betimleyici anlatımdır.

Cevap B seçeneğidir.