Okyanus ortası sırtları, aşağıdaki levha hareketlerinden hangisinin sonucunda oluşur?
A) İki okyanusal levhanın çarpışması
B) İki karasal levhanın birbirinden uzaklaşması
C) Bir okyanusal ve bir karasal levhanın çarpışması
D) İki okyanusal levhanın birbirinden uzaklaşması
E) Bir levhanın diğerinin altına dalması
Okyanus ortası sırtlarının nasıl oluştuğunu anlamak için levha hareketlerini ve bu hareketlerin sonuçlarını inceleyelim:
- A) İki okyanusal levhanın çarpışması: İki okyanusal levha çarpıştığında, genellikle yoğunluğu daha fazla olan levha diğerinin altına dalar. Bu olaya dalma-batma (subduction) denir ve derin okyanus hendekleri ile volkanik ada yaylarının oluşumuna neden olur. Okyanus ortası sırtları bu şekilde oluşmaz.
- B) İki karasal levhanın birbirinden uzaklaşması: Karasal levhaların birbirinden uzaklaşması, genellikle rift vadilerinin oluşumuna neden olur. Örneğin, Doğu Afrika Rift Vadisi buna bir örnektir. Okyanus ortası sırtları karasal levhaların hareketiyle doğrudan ilişkili değildir.
- C) Bir okyanusal ve bir karasal levhanın çarpışması: Bu durumda, genellikle okyanusal levha (daha yoğun olduğu için) karasal levhanın altına dalar. Bu da dağ sıralarının (örneğin, And Dağları) ve volkanik aktivitenin oluşmasına neden olabilir. Okyanus ortası sırtları bu şekilde oluşmaz.
- D) İki okyanusal levhanın birbirinden uzaklaşması: İşte bu doğru cevabımız! İki okyanusal levha birbirinden uzaklaştığında, aradaki boşluğu manto malzemesi doldurur. Bu malzeme yüzeye çıkarak soğur ve katılaşır, yeni okyanus tabanı oluşturur. Bu süreç sürekli devam ettiğinde, uzun ve yüksek bir dağ silsilesi olan okyanus ortası sırtı oluşur. Bu sırtlar, okyanus tabanının en aktif volkanik bölgeleridir.
- E) Bir levhanın diğerinin altına dalması: Bu durum, A ve C seçeneklerinde açıkladığımız gibi, dalma-batma zonlarında görülür ve derin okyanus hendekleri ile volkanik aktiviteye yol açar. Okyanus ortası sırtlarının oluşumuyla doğrudan ilişkili değildir.
Okyanus ortası sırtları, iki okyanusal levhanın birbirinden uzaklaşması sonucu oluşur. Bu uzaklaşma, magma'nın yüzeye çıkarak yeni okyanus tabanı oluşturmasına ve uzun bir dağ silsilesi meydana getirmesine neden olur.
Cevap D seçeneğidir.
