10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı 10. senaryo Test 1

Aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin oluşumunda akarsuların hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetleri etkili olmuştur?

A) Falez
B) Delta
C) Peri bacası
D) Hörgüçkaya
E) Sirk çukuru

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu çözerken akarsuların yeryüzünü nasıl şekillendirdiğini ve hangi yer şekillerinin oluşumunda hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerinin etkili olduğunu hatırlayacağız. Hazırsanız başlayalım!

Öncelikle seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Falez: Falezler, dalgaların kıyıları aşındırması sonucu oluşan dik yamaçlardır. Akarsuların doğrudan biriktirme faaliyetiyle oluşmazlar.
• B) Delta: Delta, akarsuların taşıdığı alüvyonları denize veya göle döküldüğü yerde biriktirmesiyle oluşan bir birikim şeklidir. Akarsu, dağlardan getirdiği malzemeyi taşırken aşındırma yapar, denize ulaştığında ise biriktirme yapar. İşte bu yüzden hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetleri deltanın oluşumunda etkilidir.
• C) Peri bacası: Peri bacaları, volkanik arazilerde sel sularının ve rüzgarın aşındırmasıyla oluşan ilginç yer şekilleridir. Akarsuların biriktirme faaliyetinden ziyade aşındırma faaliyeti ön plandadır.
• D) Hörgüçkaya: Hörgüçkayalar, buzulların aşındırmasıyla oluşmuş, genellikle oval şekilli kayaçlardır. Akarsularla doğrudan bir ilgisi yoktur.
• E) Sirk çukuru: Sirk çukurları da buzulların aşındırmasıyla oluşan, dağların yüksek kesimlerinde görülen çukurlardır. Akarsularla doğrudan bir ilgisi bulunmamaktadır.

Gördüğümüz gibi, delta oluşumunda akarsular hem aşındırma (malzemeyi taşıma) hem de biriktirme (malzemeyi denize veya göle bırakma) faaliyetlerini gerçekleştirirler. Diğer seçeneklerde ise akarsuların biriktirme faaliyetinden ziyade, farklı dış kuvvetlerin (dalga, buzul, rüzgar vb.) aşındırma faaliyetleri ön plandadır.

Bu nedenle doğru cevap, akarsuların hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerinin etkili olduğu yer şekli olan deltadır.

Cevap B seçeneğidir.