Sevgili öğrenciler, bu soru buzulların yer şekillerini nasıl oluşturduğunu anlamamızı istiyor. Buzullar, hareketleri sırasında hem yeryüzünü aşındırır (oyar, kazır) hem de taşıdıkları malzemeyi biriktirirler. Bu iki faaliyet sonucunda farklı yer şekilleri meydana gelir. Soru, buzulların hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşmayan bir yer şeklini bulmamızı istiyor.
- A) Sirk: Buzul aşındırmasıyla oluşan, dağların yüksek kesimlerinde, buzul yataklarının başlangıç noktalarında görülen çanak şeklindeki çukurluklardır. Buzul erozyonunun (aşındırmasının) tipik bir ürünüdür.
- B) Hörgüçkaya: Buzul aşındırmasıyla oluşan, buzulun üzerinden geçtiği ana kayaların bir tarafının pürüzsüzce aşındırılıp (buzulun geldiği yön) diğer tarafının koparılmasıyla (buzulun gittiği yön) oluşan, deve hörgücüne benzeyen kayalardır. Bu da buzul erozyonunun bir sonucudur.
- C) Moren: Buzulların taşıyıp biriktirdiği, farklı boyutlardaki kayaç ve toprak parçalarından oluşan yığınlardır. Buzul biriktirmesinin (depozisyonunun) en belirgin örneklerinden biridir.
- D) Sandur (Buzul Ovası): Buzulların erimesiyle ortaya çıkan akarsuların taşıdığı ince malzemelerin buzul önlerinde biriktirilmesiyle oluşan geniş, düzlük alanlardır. Bu da dolaylı olarak buzul biriktirme faaliyetinin (eriyen sular aracılığıyla) bir sonucudur.
- E) Falez: Deniz ve okyanus kıyılarında dalgaların aşındırması sonucunda oluşan dikliklerdir. Falezlerin oluşumunda buzulların herhangi bir aşındırma veya biriktirme faaliyeti söz konusu değildir; tamamen deniz dalgalarının erozyonu etkilidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, Sirk ve Hörgüçkaya buzulların aşındırma, Moren ve Sandur ise buzulların biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşur. Ancak Falez, buzullarla ilgili olmayan, deniz dalgalarının aşındırmasıyla oluşan bir yer şeklidir. Dolayısıyla, buzulların hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşmuş bir şekil değildir.
Cevap E seçeneğidir.
