Bir kıyı bölgesinde, dalgaların aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlar (falezler) ve bu yamaçların önünde biriken malzemelerle oluşan düzlükler (abrazyon platformları) gözlemlenmektedir. Aynı zamanda, kıyıya paralel uzanan bir adanın zamanla kıyıya bağlanarak bir yarımada oluşturduğu (tombolo) da görülmektedir. Bu gözlemler, söz konusu kıyı bölgesinde aşağıdaki süreçlerden hangisinin birlikte etkili olduğunu gösterir?
A) Yalnızca dalga aşındırması
B) Yalnızca dalga biriktirmesi
C) Hem dalga aşındırması hem de dalga biriktirmesi
D) Buzul aşındırması ve biriktirmesi
E) Akarsu aşındırması ve biriktirmesi
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için kıyı bölgelerinde dalgaların oluşturduğu yer şekillerini ve bu şekillerin hangi süreçlerle (aşındırma veya biriktirme) oluştuğunu iyi anlamamız gerekiyor. Adım adım inceleyelim:
- Soru Metnindeki Gözlemler ve Anlamları:
- "Dalgaların aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlar (falezler)": Bu ifade, falezlerin oluşumunda dalgaların kayaları ve kıyı şeridini aşındırma (yıpratma, oyma) sürecinin etkili olduğunu açıkça belirtir. Yani, burada dalga aşındırması söz konusudur.
- "Bu yamaçların önünde biriken malzemelerle oluşan düzlükler (abrazyon platformları)": Abrazyon platformları genellikle dalga aşındırmasıyla oluşan düzlüklerdir (dalga aşındırma platformları). Ancak, sorudaki "biriken malzemelerle oluşan" ifadesi, bu düzlüklerin üzerinde veya önünde dalgaların taşıdığı malzemelerin (kum, çakıl vb.) birikmesiyle oluştuğunu vurgular. Bu durum, dalga biriktirmesi sürecine işaret eder.
- "Kıyıya paralel uzanan bir adanın zamanla kıyıya bağlanarak bir yarımada oluşturduğu (tombolo)": Tombolo, dalgaların ve akıntıların taşıdığı kum ve çakıl gibi malzemelerin bir adayı anakaraya bağlamasıyla oluşan bir yer şeklidir. Bu oluşum tamamen malzemelerin yığılması, yani dalga biriktirmesi sonucunda meydana gelir.
- Gözlemlerin Ortak Noktası:
- Falezlerin oluşumu dalga aşındırmasını gösterir.
- Abrazyon platformlarının önünde biriken malzemeler ve tombolo oluşumu ise dalga biriktirmesini gösterir.
- Bu durumda, söz konusu kıyı bölgesinde hem dalgaların aşındırıcı etkisiyle yer şekilleri oluştuğu hem de dalgaların taşıdığı malzemeleri biriktirerek yeni yer şekilleri meydana getirdiği anlaşılmaktadır.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Yalnızca dalga aşındırması: Tombolo oluşumu biriktirme sürecidir, bu nedenle bu seçenek eksiktir.
- B) Yalnızca dalga biriktirmesi: Falezlerin oluşumu aşındırma sürecidir, bu nedenle bu seçenek eksiktir.
- C) Hem dalga aşındırması hem de dalga biriktirmesi: Yukarıdaki analizlerimizle tamamen uyumludur. Falezler aşındırma, tombolo ve abrazyon platformlarının önündeki birikimler biriktirme süreçlerini temsil eder.
- D) Buzul aşındırması ve biriktirmesi: Soruda bahsedilen yer şekilleri (falez, tombolo) buzul süreçleriyle değil, dalga süreçleriyle ilişkilidir.
- E) Akarsu aşındırması ve biriktirmesi: Soruda bahsedilen yer şekilleri akarsu değil, kıyı ve dalga süreçleriyle ilişkilidir.
Bu gözlemler, kıyı bölgesinde dalgaların hem aşındırıcı hem de biriktirici etkilerinin birlikte görüldüğünü açıkça ortaya koymaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
