Güneş batarken ufukta,
Kızıl bir renk yayılır.
Kuşlar döner yuvaya,
Gün biter, gece gelir.
Yukarıdaki dörtlüğün biçim özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Dört dizeden oluşmaktadır.
B) Her dize bir mısradır.
C) Şiirde sadece bir kıta bulunmaktadır.
D) "ufukta" ve "yuvaya" kelimeleri arasında kafiye vardır.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen dörtlüğün biçim özelliklerini inceleyerek yanlış olan ifadeyi bulacağız. Şiirlerin biçim özellikleri, onların dış yapısını, yani dize sayısını, kıta sayısını, kafiye ve redif düzenini gibi unsurları kapsar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Dört dizeden oluşmaktadır.
- Dörtlüğü okuduğumuzda şu dizeleri görürüz:
- Güneş batarken ufukta,
- Kızıl bir renk yayılır.
- Kuşlar döner yuvaya,
- Gün biter, gece gelir.
- Görüldüğü gibi, dörtlük tam olarak dört adet dizeden oluşmaktadır. Bu ifade doğrudur.
- B) Her dize bir mısradır.
- Türk şiirinde "dize" ve "mısra" kelimeleri eş anlamlı olarak kullanılır. Her bir şiir satırına dize veya mısra denir.
- Bu ifade tanım gereği doğrudur.
- C) Şiirde sadece bir kıta bulunmaktadır.
- Kıta, şiirde belirli bir düzen içinde bir araya gelmiş dize topluluğudur. Genellikle dört dizelik kıtalara "dörtlük" denir.
- Verilen metin dört dizeden oluşan tek bir bütündür, yani bir dörtlüktür. Bu da tek bir kıta olduğu anlamına gelir.
- Bu ifade doğrudur.
- D) "ufukta" ve "yuvaya" kelimeleri arasında kafiye vardır.
- Kafiye (uyak), dize sonlarındaki ses benzerliğidir. Kafiye olabilmesi için, kelimelerin son hecelerindeki seslerin veya harflerin uyumlu olması gerekir.
- "ufukta" kelimesinin son hecesi "-ta" sesleriyle biter.
- "yuvaya" kelimesinin son hecesi "-ya" sesleriyle biter.
- "-ta" ve "-ya" sesleri arasında herhangi bir ses benzerliği veya uyumu bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu kelimeler arasında kafiye yoktur.
- Bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, yanlış olan ifadenin D seçeneğinde yer aldığını görmekteyiz.
Cevap D seçeneğidir.
